Digital Baht 2.0 มาแล้ว! กระทบชีวิตคนไทยอย่างไร?

ภูมิทัศน์ทางการเงินของประเทศไทยกำลังเข้าสู่ช่วงเวลาแห่งการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญ ด้วยการพัฒนาอย่างต่อเนื่องของเทคโนโลยีการเงินดิจิทัล คำว่า “เงินบาทดิจิทัล” หรือ “Digital Baht” ได้รับการกล่าวถึงอย่างกว้างขวาง สร้างทั้งความคาดหวังและคำถามถึงผลกระทบที่จะเกิดขึ้นกับภาคประชาชนและระบบเศรษฐกิจโดยรวม

ประเด็นสำคัญที่ต้องจับตามอง

• สถานะของเงินบาทดิจิทัล: ปัจจุบัน โครงการเงินบาทดิจิทัลสำหรับประชาชนทั่วไป (Retail CBDC) ยังอยู่ในขั้นตอนการศึกษาและทดลอง ธนาคารแห่งประเทศไทยยังไม่มีแผนที่จะนำออกมาใช้งานในวงกว้างในระยะใกล้นี้
• โครงการที่กำลังดำเนินการ: ธปท. มุ่งเน้นการพัฒนา CBDC สำหรับสถาบันการเงิน (Wholesale CBDC) ผ่านโครงการ mBridge และเปิดพื้นที่ทดสอบนวัตกรรม (Sandbox) สำหรับ Stablecoin ที่หนุนหลังด้วยเงินบาท เพื่อส่งเสริมการชำระเงินรูปแบบใหม่
• การมาถึงของธนาคารดิจิทัล (Digital Bank): การเปิดตัวธนาคารดิจิทัล 3 แห่งในช่วงกลางปี 2569 จะเป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อชีวิตประจำวันของคนไทยโดยตรงมากกว่าเงินบาทดิจิทัลในระยะสั้น โดยมุ่งเน้นการเพิ่มการแข่งขันและขยายการเข้าถึงบริการทางการเงิน
• เป้าหมายหลัก: การพัฒนาระบบการเงินดิจิทัลทั้งหมดนี้มีเป้าหมายเพื่อสร้างโครงสร้างพื้นฐานทางการเงินที่ทันสมัย ปลอดภัย มีประสิทธิภาพ และครอบคลุมมากขึ้น เพื่อรองรับเศรษฐกิจดิจิทัลที่กำลังเติบโตของประเทศ

คำถามที่ว่า Digital Baht 2.0 มาแล้ว! กระทบชีวิตคนไทยอย่างไร? สะท้อนถึงความสนใจในการวิวัฒนาการขั้นต่อไปของสกุลเงินดิจิทัลในประเทศไทย ซึ่งนำโดยธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) แม้ว่า “Digital Baht 2.0” จะไม่ใช่ชื่อโครงการอย่างเป็นทางการ แต่ก็เป็นคำที่ใช้เรียกแทนภาพรวมของการพัฒนาสกุลเงินดิจิทัลของธนาคารกลาง (Central Bank Digital Currency – CBDC) และ Stablecoin ที่กำลังจะเข้ามามีบทบาทในการปรับเปลี่ยนภูมิทัศน์ทางการเงินของประเทศ บทความนี้จะวิเคราะห์สถานะปัจจุบันของโครงการเหล่านี้ ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นในระยะยาว และการเปลี่ยนแปลงที่ใกล้ตัวกว่าอย่างการมาถึงของธนาคารดิจิทัล

ภูมิทัศน์ใหม่การเงินไทย: ก้าวต่อไปของเงินบาทดิจิทัล

การเปลี่ยนผ่านสู่ยุคดิจิทัลได้ส่งผลกระทบต่อทุกภาคส่วน รวมถึงภาคการเงิน การชำระเงินผ่านช่องทางอิเล็กทรอนิกส์กลายเป็นเรื่องปกติในชีวิตประจำวัน ธนาคารแห่งประเทศไทยในฐานะผู้กำกับดูแลเสถียรภาพของระบบการเงิน จึงได้ริเริ่มศึกษาและพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานทางการเงินสำหรับอนาคต เพื่อให้มั่นใจว่าระบบการเงินของไทยจะสามารถรองรับนวัตกรรมใหม่ๆ ได้อย่างมั่นคงและปลอดภัย การพัฒนาเงินบาทดิจิทัลเป็นหนึ่งในยุทธศาสตร์สำคัญที่ถูกจับตามองอย่างใกล้ชิด

ความสำคัญของการพัฒนานี้ไม่ได้อยู่ที่การแทนที่เงินสดในทันที แต่อยู่ที่การสร้างทางเลือกใหม่ๆ สำหรับการชำระเงินและการทำธุรกรรมที่อาจมีประสิทธิภาพสูงกว่า ลดต้นทุน และเพิ่มโอกาสให้ประชาชนและธุรกิจเข้าถึงบริการทางการเงินได้สะดวกยิ่งขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งในบริบทของเศรษฐกิจดิจิทัลของไทยที่คาดการณ์ว่าจะเติบโตถึง 4.2% ในปี 2569 การมีโครงสร้างพื้นฐานทางการเงินที่แข็งแกร่งจึงเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่ง

Digital Baht 2.0 มาแล้ว! กระทบชีวิตคนไทยอย่างไร? เจาะลึกความจริงเบื้องหลัง

แม้หัวข้อจะฟังดูน่าตื่นเต้น แต่ความจริงคือยังไม่มีการเปิดตัว “Digital Baht 2.0” สำหรับให้ประชาชนทั่วไปใช้งาน สิ่งที่เกิดขึ้นจริงคือการพัฒนาและทดสอบโครงการต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับเงินดิจิทัลในสภาพแวดล้อมที่ควบคุมอย่างรัดกุม เพื่อทำความเข้าใจถึงศักยภาพและประเมินความเสี่ยงอย่างรอบด้านก่อนที่จะนำมาประยุกต์ใช้ในวงกว้าง

ไขข้อข้องใจ: Digital Baht 2.0 คืออะไร?

“Digital Baht 2.0” สามารถนิยามได้ว่าเป็น “ระยะต่อไป” ของการวิจัยและพัฒนาเงินบาทในรูปแบบดิจิทัลโดยธนาคารแห่งประเทศไทย ซึ่งประกอบด้วยสองแนวทางหลักที่แตกต่างกันอย่างชัดเจน:

1. สกุลเงินดิจิทัลที่ออกโดยธนาคารกลาง (CBDC): คือเงินบาทในรูปแบบดิจิทัลที่ออกโดย ธปท. โดยตรง มีสถานะเป็นเงินที่ชำระหนี้ได้ตามกฎหมายเช่นเดียวกับธนบัตรและเหรียญกษาปณ์ ซึ่งแบ่งย่อยได้อีก 2 ประเภทคือ:
   • Retail CBDC: สำหรับธุรกรรมรายย่อยระหว่างประชาชนทั่วไปกับร้านค้า ซึ่งเป็นประเภทที่ ธปท. ยังไม่มีแผนจะนำออกมาใช้ในเร็วๆ นี้ เนื่องจากระบบการชำระเงินรายย่อยของไทย (เช่น PromptPay) ยังคงมีประสิทธิภาพสูงอยู่แล้ว
   • Wholesale CBDC: สำหรับธุรกรรมระหว่างสถาบันการเงินขนาดใหญ่ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการโอนและชำระดุลระหว่างธนาคาร ซึ่งเป็นสิ่งที่ ธปท. กำลังให้ความสำคัญและดำเนินการทดสอบอยู่
2. Stablecoin ที่อ้างอิงเงินบาท (Thai Baht-backed Stablecoin): คือสกุลเงินดิจิทัลที่ออกโดยภาคเอกชน แต่มีมูลค่าผูกกับเงินบาทในอัตรา 1:1 โดยมีสินทรัพย์หนุนหลังเต็มจำนวน การพัฒนาในส่วนนี้มุ่งเน้นไปที่การส่งเสริมนวัตกรรมการชำระเงินใหม่ๆ ผ่านการทดสอบในสภาพแวดล้อมที่จำกัด

ณ ปัจจุบัน การพัฒนาเงินบาทดิจิทัลมุ่งเน้นไปที่การวางรากฐานระบบหลังบ้าน (Wholesale CBDC) และการทดสอบนวัตกรรมในวงจำกัด (Stablecoin Sandbox) มากกว่าการออกสกุลเงินดิจิทัลให้ประชาชนใช้งานโดยตรง

โครงการสำคัญภายใต้การพัฒนาของธนาคารแห่งประเทศไทย

เพื่อให้เห็นภาพที่ชัดเจนขึ้น จำเป็นต้องทำความเข้าใจโครงการหลักๆ ที่ ธปท. กำลังดำเนินการอยู่ ซึ่งถือเป็นหัวใจสำคัญของ “Digital Baht 2.0”:

Project Inthanon และ mBridge: CBDC สำหรับสถาบันการเงิน (Wholesale CBDC)

เริ่มตั้งแต่ปี 2561 โครงการอินทนนท์ (Project Inthanon) คือการทดลองใช้ Wholesale CBDC ภายในประเทศ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการโอนเงินระหว่างธนาคารโดยใช้เทคโนโลยี Distributed Ledger Technology (DLT) หรือที่รู้จักกันในชื่อบล็อกเชน โครงการนี้ได้พัฒนาต่อยอดสู่ความร่วมมือระดับนานาชาติในชื่อ “โครงการ mBridge” ซึ่งเป็นการร่วมมือกับธนาคารกลางฮ่องกง, จีน, สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ และธนาคารเพื่อการชำระหนี้ระหว่างประเทศ (BIS) เพื่อทดสอบการโอนเงินข้ามพรมแดนด้วย CBDC

เป้าหมายหลักของโครงการนี้คือการลดระยะเวลา ลดต้นทุน และลดความซับซ้อนของการโอนเงินระหว่างประเทศ ซึ่งปัจจุบันต้องผ่านธนาคารตัวกลางหลายทอด ผลกระทบโดยตรงต่อประชาชนทั่วไปอาจมีไม่มากนัก แต่ในระยะยาวอาจส่งผลให้ค่าธรรมเนียมการโอนเงินไปต่างประเทศถูกลงและรวดเร็วขึ้น

Programmable Payment Sandbox: สนามทดลองสำหรับ Stablecoin

โครงการนี้เปิดตัวในปี 2567 และมีการขยายขอบเขตเมื่อปลายปี 2568 โดยเป็นพื้นที่ให้ภาคเอกชนสามารถเข้ามาทดสอบนวัตกรรมการชำระเงินที่ใช้ Stablecoin ที่ผูกกับเงินบาทได้ ภายใต้การกำกับดูแลของ ธปท. จุดเด่นคือการทดสอบ “Programmable Payment” หรือการชำระเงินที่สามารถตั้งเงื่อนไขได้โดยอัตโนมัติผ่าน Smart Contract

ตัวอย่างเช่น บริษัทสามารถตั้งเงื่อนไขให้ระบบจ่ายเงินให้ซัพพลายเออร์โดยอัตโนมัติทันทีที่สินค้าถูกจัดส่งและตรวจสอบเรียบร้อยแล้ว หรือการจ่ายเงินค่าจ้างตามชั่วโมงการทำงานจริงแบบเรียลไทม์ โครงการ Sandbox นี้จะช่วยให้ ธปท. สามารถประเมินประโยชน์และความเสี่ยงของเทคโนโลยีใหม่ๆ ก่อนที่จะอนุญาตให้ใช้งานในวงกว้างได้

คลื่นลูกใหม่ที่ใกล้ตัวกว่า: การมาถึงของธนาคารดิจิทัล (Digital Bank)

ในขณะที่เรื่องเงินบาทดิจิทัลยังเป็นเรื่องของอนาคต การเปลี่ยนแปลงที่จะส่งผลกระทบต่อชีวิตประจำวันของคนไทยอย่างเป็นรูปธรรมในระยะเวลาอันใกล้นี้ คือการเกิดขึ้นของ “ธนาคารดิจิทัล” หรือ Virtual Bank ซึ่งเป็นธนาคารพาณิชย์ที่ไม่มีสาขา ให้บริการผ่านช่องทางดิจิทัลเป็นหลัก

3 ผู้เล่นรายใหม่บนสนามการเงินดิจิทัล

กระทรวงการคลังได้เตรียมอนุมัติใบอนุญาตให้แก่ผู้ประกอบการ 3 รายภายในกลางปี 2568 และคาดว่าจะสามารถเริ่มเปิดให้บริการได้ในช่วงกลางปี 2569 ผู้เล่นทั้ง 3 กลุ่มประกอบด้วย:

• กลุ่มกิจการค้าร่วม Krungthai Consortium: นำโดยธนาคารกรุงไทย ร่วมกับพันธมิตรอย่าง AIS และ ปตท. น้ำมันและการค้าปลีก (OR)
• กลุ่มกิจการค้าร่วม SCB X: นำโดย SCB X ร่วมกับ KakaoBank ธนาคารดิจิทัลที่ใหญ่ที่สุดในเกาหลีใต้
• กลุ่ม Ascend Money: ผู้ให้บริการ TrueMoney ในเครือเจริญโภคภัณฑ์ (CP Group)

ผลกระทบเชิงบวกต่อผู้บริโภคและธุรกิจ SME

การมาถึงของธนาคารดิจิทัลจะกระตุ้นให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในระบบธนาคารพาณิชย์ของไทยอย่างมีนัยสำคัญ โดยมีผลกระทบที่คาดการณ์ได้ดังนี้:

การแข่งขันที่สูงขึ้นและค่าธรรมเนียมที่ลดลง

ด้วยโครงสร้างต้นทุนที่ต่ำกว่าธนาคารแบบดั้งเดิม (เนื่องจากไม่มีสาขา) ธนาคารดิจิทัลสามารถนำเสนอผลิตภัณฑ์ทางการเงินที่มีค่าธรรมเนียมถูกกว่า หรือให้ผลตอบแทน (เช่น ดอกเบี้ยเงินฝาก) ที่สูงกว่าได้ สิ่งนี้จะผลักดันให้ธนาคารพาณิชย์เดิมต้องปรับตัวและแข่งขันกันนำเสนอผลิตภัณฑ์ที่ดีขึ้นเพื่อรักษาฐานลูกค้า

การเข้าถึงบริการทางการเงินที่ง่ายขึ้น (Financial Inclusion)

เป้าหมายหลักของธนาคารดิจิทัลคือการให้บริการกลุ่มลูกค้าที่ไม่สามารถเข้าถึงบริการทางการเงินจากธนาคารแบบดั้งเดิมได้อย่างเต็มที่ (Underserved) เช่น กลุ่มผู้มีรายได้น้อย, ฟรีแลนซ์, พ่อค้าแม่ค้า และธุรกิจขนาดเล็ก (SME) ที่อาจไม่มีเอกสารแสดงรายได้ที่ชัดเจน หรือไม่มีหลักทรัพย์ค้ำประกัน

ตัวอย่างเช่น Ascend Money ซึ่งมีฐานผู้ใช้งาน TrueMoney กว่า 32 ล้านคน สามารถใช้ข้อมูลพฤติกรรมการใช้จ่ายของผู้ใช้มาวิเคราะห์ความน่าเชื่อถือทางเครดิต (Credit Scoring) เพื่อนำเสนอบริการสินเชื่อดิจิทัลอย่าง Pay Next และขยายไปสู่บริการธนาคารเต็มรูปแบบ ซึ่งจะช่วยให้คนในพื้นที่ห่างไกลหรือผู้ที่เคยถูกปฏิเสธสินเชื่อจากธนาคารทั่วไป สามารถเข้าถึงแหล่งเงินทุนในระบบได้ง่ายขึ้น

เปรียบเทียบโครงการพัฒนาระบบการเงินดิจิทัลของไทย

เพื่อทำความเข้าใจความแตกต่างและผลกระทบของแต่ละโครงการให้ชัดเจนยิ่งขึ้น สามารถเปรียบเทียบคุณสมบัติหลักได้ดังตารางต่อไปนี้

ความท้าทายบนเส้นทางสู่เศรษฐกิจดิจิทัลเต็มรูปแบบ

แม้ว่าแนวโน้มการพัฒนาจะเป็นไปในทิศทางบวก แต่การเปลี่ยนผ่านสู่ระบบการเงินดิจิทัลเต็มรูปแบบยังคงมีความเสี่ยงและความท้าทายที่ทุกภาคส่วนต้องให้ความสำคัญ

ความปลอดภัยทางไซเบอร์: โจทย์ใหญ่ที่ต้องรับมือ

เมื่อธุรกรรมทางการเงินย้ายไปอยู่บนโลกออนไลน์มากขึ้น ความเสี่ยงจากการโจรกรรมข้อมูล, การแฮก, และการฉ้อโกงในรูปแบบต่างๆ ก็เพิ่มสูงขึ้นเป็นเงาตามตัว ทั้งผู้ให้บริการทางการเงินและหน่วยงานกำกับดูแลจำเป็นต้องลงทุนในระบบรักษาความปลอดภัยที่แข็งแกร่งและทันสมัย ขณะเดียวกัน การสร้างความตระหนักรู้และให้ความรู้แก่ผู้ใช้งานเกี่ยวกับการป้องกันตัวเองจากภัยคุกคามทางไซเบอร์ก็เป็นสิ่งที่ไม่สามารถละเลยได้

การปรับตัวให้เข้ากับบริบทท้องถิ่น

ความสำเร็จของโมเดลธนาคารดิจิทัลในต่างประเทศไม่ได้รับประกันว่าจะประสบความสำเร็จในประเทศไทย ผู้ให้บริการจำเป็นต้องทำความเข้าใจพฤติกรรมทางการเงิน, ความต้องการ, และข้อจำกัดของคนไทยอย่างลึกซึ้ง การสร้างความร่วมมือกับพันธมิตรในท้องถิ่นและการออกแบบบริการที่ตอบโจทย์คนไทยโดยเฉพาะจะเป็นกุญแจสำคัญในการสร้างความไว้วางใจและดึงดูดผู้ใช้งาน

บทสรุปและอนาคตการเงินของคนไทย

โดยสรุปแล้ว คำว่า “Digital Baht 2.0” เป็นภาพสะท้อนของวิวัฒนาการทางการเงินที่กำลังเกิดขึ้นในประเทศไทย แต่ผลกระทบโดยตรงต่อชีวิตประจำวันของประชาชนในระยะสั้นถึงกลางจะมาจาก “ธนาคารดิจิทัล” ที่กำลังจะเปิดตัวในปี 2569 มากกว่าโครงการ CBDC ของธนาคารกลางซึ่งยังอยู่ในขั้นทดลองและเน้นการใช้งานระหว่างสถาบันการเงินเป็นหลัก

อย่างไรก็ตาม โครงการทดสอบต่างๆ ของธนาคารแห่งประเทศไทย ทั้ง Wholesale CBDC และ Stablecoin Sandbox ถือเป็นการวางรากฐานที่สำคัญสำหรับอนาคต ช่วยให้ประเทศมีความพร้อมในการนำเทคโนโลยีใหม่ๆ มาปรับใช้เพื่อสร้างระบบการเงินที่มีเสถียรภาพ, ปลอดภัย และมีประสิทธิภาพสูงสุด การเปลี่ยนแปลงเหล่านี้จะค่อยๆ ปรับเปลี่ยนวิธีการทำธุรกรรม, การออม, และการลงทุนของคนไทยในอีกไม่กี่ปีข้างหน้า ดังนั้น การติดตามข่าวสารและทำความเข้าใจพัฒนาการด้านเทคโนโลยีการเงินอย่างต่อเนื่องจึงเป็นสิ่งสำคัญ เพื่อให้สามารถปรับตัวและใช้ประโยชน์จากภูมิทัศน์การเงินใหม่ที่กำลังจะมาถึงได้อย่างเต็มศักยภาพ

ติดตามข้อมูลข่าวสารและอัปเดตความรู้ใหม่ๆ ไปกับเราต่อที่ : RANKING5

About the Author

LnW Loon

Administrator

View All Posts