พาสปอร์ตดิจิทัลไทย 2569: ท่องโลกไร้รอยต่อด้วยมือถือ

แนวคิดเกี่ยวกับ พาสปอร์ตดิจิทัลไทย 2569: ท่องโลกไร้รอยต่อด้วยมือถือ ได้สร้างความสนใจอย่างกว้างขวางถึงอนาคตของการเดินทางที่สะดวกสบายและปลอดภัยยิ่งขึ้น อย่างไรก็ตาม สิ่งสำคัญคือการทำความเข้าใจสถานะปัจจุบันของโครงการที่เกี่ยวข้อง ซึ่งแท้จริงแล้ว โครงการที่ภาครัฐกำลังดำเนินการภายใต้ชื่อที่ใกล้เคียงกันคือ “TH-AI Passport” ซึ่งมุ่งเน้นการพัฒนาทักษะด้านปัญญาประดิษฐ์ (AI) และดิจิทัลสำหรับคนไทย มากกว่าจะเป็นหนังสือเดินทางดิจิทัลสำหรับการเดินทางระหว่างประเทศโดยตรง

แนวคิดเรื่อง พาสปอร์ตดิจิทัลไทย 2569: ท่องโลกไร้รอยต่อด้วยมือถือ สะท้อนถึงความคาดหวังในการนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาปฏิวัติรูปแบบการเดินทางระหว่างประเทศ โดยจินตนาการถึงวันที่สมาร์ทโฟนสามารถทำหน้าที่แทนหนังสือเดินทางแบบเล่ม ลดขั้นตอนที่สนามบิน และเพิ่มความปลอดภัยผ่านการยืนยันตัวตนดิจิทัล อย่างไรก็ตาม เมื่อพิจารณาจากข้อมูลภาครัฐ ณ ปัจจุบัน โครงการที่กำลังขับเคลื่อนอย่างเป็นรูปธรรมและมีความเชื่อมโยงกับคำว่า “พาสปอร์ต” และ “ดิจิทัล” คือโครงการ TH-AI Passport ซึ่งมีวัตถุประสงค์ที่แตกต่างออกไปอย่างสิ้นเชิง

บทความนี้จะสำรวจข้อเท็จจริงเบื้องหลังแนวคิดดังกล่าว โดยแยกแยะระหว่างจินตนาการถึงอนาคตของการเดินทาง กับโครงการ TH-AI Passport ที่มีอยู่จริง เพื่อให้เห็นภาพที่ชัดเจนของทิศทางการพัฒนานวัตกรรมภาครัฐของไทย ทั้งในด้านการพัฒนาทักษะดิจิทัลของพลเมือง และศักยภาพในการสร้างสรรค์เทคโนโลยีเพื่อการเดินทางในอนาคต

ถอดรหัส TH-AI Passport: โครงการจริงเบื้องหลังแนวคิดพาสปอร์ตดิจิทัล

แม้ชื่อจะทำให้เกิดความเข้าใจที่คาบเกี่ยวกับการเดินทาง แต่ TH-AI Passport คือโครงการที่มุ่งเน้นการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์เป็นหลัก โดยเปรียบเสมือน “บัตรผ่าน” หรือ “ใบเบิกทาง” ให้คนไทยสามารถเข้าถึงและใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ได้อย่างมืออาชีพ

นิยามและเป้าหมายของ TH-AI Passport

TH-AI Passport เป็นโครงการภายใต้การกำกับดูแลของกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอีเอส) โดยมีเป้าหมายหลักในการยกระดับทักษะด้านดิจิทัลและ AI ให้กับประชาชนไทยจำนวน 5 ล้านคน โครงการนี้ถูกวางตำแหน่งให้เป็นการลงทุนเพื่อพัฒนาทุนมนุษย์ของประเทศในระยะยาว เพื่อเตรียมความพร้อมให้คนไทยสามารถใช้ AI ในการสร้างอาชีพ สร้างรายได้ และเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันในยุคเศรษฐกิจดิจิทัล

สาระสำคัญของโครงการไม่ใช่การสร้างเอกสารเดินทาง แต่เป็นการสร้างโครงสร้างพื้นฐานด้านความรู้และทักษะ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของยุทธศาสตร์การสร้าง National AI หรือโครงสร้างพื้นฐาน AI ระดับชาติของไทย

วัตถุประสงค์หลักเชิงนโยบาย

รัฐบาลได้กำหนดวัตถุประสงค์ที่ชัดเจนของโครงการ TH-AI Passport ไว้หลายประการ ซึ่งล้วนแต่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาศักยภาพของประเทศผ่านเทคโนโลยี AI:

• ยกระดับทักษะดิจิทัลและ AI: สร้างความรู้ความเข้าใจและทักษะการใช้งาน AI ในวงกว้าง
• ลดความเหลื่อมล้ำทางดิจิทัล: ทำให้ประชาชนทุกกลุ่มสามารถเข้าถึงและใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยี AI ได้อย่างเท่าเทียม
• สร้างโอกาสทางเศรษฐกิจ: สนับสนุนให้ประชาชนใช้ AI เพื่อเพิ่มรายได้ ลดต้นทุน และสร้างโอกาสทางธุรกิจใหม่ๆ
• เพิ่มขีดความสามารถการแข่งขัน: พัฒนาศักยภาพของเศรษฐกิจไทยให้สามารถแข่งขันในเวทีโลกได้
• พัฒนาการศึกษาและแรงงาน: ปรับปรุงระบบการศึกษาและยกระดับทักษะของแรงงานให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาดในอนาคต
• เสริมสร้างความปลอดภัยและคุณภาพชีวิต: นำ AI มาใช้ในการดูแลกลุ่มเปราะบาง เช่น เด็ก ผู้สูงอายุ และผู้พิการ รวมถึงการเสริมสร้างความปลอดภัยในสังคม

ไทม์ไลน์และงบประมาณ: การลงทุนครั้งใหญ่สู่โครงสร้างพื้นฐาน AI แห่งชาติ

โครงการ TH-AI Passport เป็นโครงการขนาดใหญ่ที่ต้องอาศัยการลงทุนงบประมาณจำนวนมากและมีแผนการดำเนินงานที่ชัดเจน เพื่อให้บรรลุเป้าหมายในการพัฒนาทักษะประชากร 5 ล้านคน

การจัดสรรงบประมาณโครงการ

จากการเปิดเผยข้อมูลของกระทรวงดีอีเอสและรายงานข่าวเชิงสืบสวน งบประมาณของโครงการนี้แบ่งออกเป็นหลายระยะ:

• เฟสแรก (ปีงบประมาณ 2569): ใช้งบประมาณจากกองทุนพัฒนาดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (กองทุน DE) ซึ่งเป็นงบนอกงบประมาณปกติ วงเงินประมาณ 1,621 ล้านบาท
• เฟสต่อเนื่อง (ปีงบประมาณ 2570): มีการตั้งเรื่องของบประมาณเพิ่มเติมอีกประมาณ 900 ล้านบาทในร่างงบประมาณรายจ่ายประจำปี 2570 เพื่อสานต่อโครงการ

การจัดสรรงบประมาณดังกล่าวสอดคล้องกับภาพรวมงบประมาณด้านรัฐบาลดิจิทัลที่เพิ่มสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ จากประมาณ 2,655 ล้านบาทในปี 2569 เป็นราว 5,075 ล้านบาทในปี 2570 ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงการให้ความสำคัญอย่างยิ่งต่อนโยบายด้านดิจิทัลและ AI ของภาครัฐ

ความคืบหน้าและไทม์ไลน์สำคัญในปี 2569

เพื่อสร้างความโปร่งใสและแสดงให้เห็นถึงความคืบหน้า กระทรวงดีอีเอสได้เปิดเผยไทม์ไลน์การดำเนินงานที่สำคัญของโครงการ TH-AI Passport ในปี 2569 ดังนี้:

• 29 พฤษภาคม 2569: ปลัดกระทรวงดีอีเอสแถลงข่าวเปิดตัวกระบวนการดำเนินโครงการฯ ย้ำถึงความโปร่งใสและเป้าหมายในการเป็น National AI
• 8 มิถุนายน 2569: จัดการประชุมคณะกรรมการขับเคลื่อนและขยายผลโครงการฯ ครั้งที่ 1/2569 เพื่อวางแนวทางการทำงาน
• 11 มิถุนายน 2569: รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดีอีเอสเป็นประธานในการเปิดเวทีรับฟังและแลกเปลี่ยนความคิดเห็นจากสาธารณชนเกี่ยวกับโครงการฯ

กระทรวงฯ ยืนยันว่ากระบวนการจัดซื้อจัดจ้างทั้งหมดเป็นไปตามระเบียบและกฎหมายที่เกี่ยวข้อง และพร้อมให้สาธารณชนสามารถตรวจสอบได้ทุกขั้นตอน

มุมมองภาครัฐและการตอบรับจากสังคม

ในฐานะโครงการขนาดใหญ่ที่มีผลกระทบในวงกว้าง TH-AI Passport ได้รับทั้งการสนับสนุนและเสียงสะท้อนจากภาคประชาชน ซึ่งรัฐบาลได้นำมาพิจารณาเพื่อกำหนดทิศทางนโยบายต่อไป

เสียงสะท้อนจากประชาชนผ่านผลสำรวจ

สำนักโฆษกรัฐบาลได้อ้างอิงผลสำรวจความคิดเห็นของประชาชน ซึ่งพบว่า 63.7% เห็นด้วยให้รัฐบาลเดินหน้าโครงการต่อไป โดยมีเงื่อนไขว่าต้องดำเนินการอย่างโปร่งใส ตรวจสอบได้ และเกิดประโยชน์ต่อประชาชนอย่างแท้จริง นอกจากนี้ ผลสำรวจยังชี้ให้เห็นถึงความต้องการของประชาชนในการนำ AI มาใช้ในด้านต่างๆ ดังนี้:

• 91.7% ต้องการให้ใช้ AI เพื่อเพิ่มรายได้ ลดต้นทุน และสร้างโอกาสทางธุรกิจ
• 88.5% ต้องการให้ใช้ AI เพื่อเพิ่มขีดความสามารถการแข่งขันทางเศรษฐกิจของประเทศ
• 87.2% ต้องการให้ทุกคนเข้าถึงความรู้และการใช้งาน AI อย่างเท่าเทียม
• 85.3% ต้องการให้ใช้ AI เพื่อยกระดับการศึกษาและทักษะแรงงานไทย
• 83.1% ต้องการให้ใช้ AI เพื่อดูแลความปลอดภัยและช่วยเหลือกลุ่มเปราะบาง

กรอบแนวคิดของรัฐบาลต่อการพัฒนาทุนมนุษย์

รัฐบาลมองว่า TH-AI Passport ไม่ใช่เป็นเพียงโครงการด้านเทคโนโลยี แต่เป็นการลงทุนเชิงยุทธศาสตร์เพื่อพัฒนาทุนมนุษย์ในระยะยาว โดยมีเป้าหมายเพื่อสร้างกลไกที่เตรียมความพร้อมให้คนไทยสามารถใช้ AI เป็นเครื่องมือในการสร้างอาชีพและรายได้ โครงการนี้จึงเป็นส่วนสำคัญในการสร้างระบบนิเวศ AI ที่ทุกคนสามารถเข้าถึงได้อย่างเท่าเทียม โปร่งใส และเกิดประโยชน์อย่างเป็นรูปธรรม

ข้อถกเถียงและความท้าทาย: ความโปร่งใสและความคุ้มค่า

ด้วยงบประมาณการลงทุนที่สูง ทำให้โครงการ TH-AI Passport กลายเป็นประเด็นที่ถูกจับตามองจากสื่อและสังคม โดยมีการตั้งคำถามถึงความคุ้มค่าและความโปร่งใสในการใช้จ่ายงบประมาณ โดยเฉพาะประเด็นที่ว่าโครงการไม่ได้จบแค่เฟสเดียว แต่มีการวางแผนงบประมาณต่อเนื่องในปีถัดไป

เพื่อตอบสนองต่อข้อกังวลดังกล่าว ภาครัฐและกระทรวงดีอีเอสได้ดำเนินการหลายอย่างเพื่อสร้างความเชื่อมั่น เช่น การเปิดเผยไทม์ไลน์การจัดซื้อจัดจ้างอย่างละเอียด การจัดเวทีรับฟังความคิดเห็นจากสาธารณะ และการยืนยันว่าโครงการนี้เป็นการลงทุนระยะยาวที่มุ่งสร้างผลตอบแทนให้กับประเทศในรูปแบบของการพัฒนาศักยภาพของพลเมือง ซึ่งเป็นสินทรัพย์ที่สำคัญที่สุด

พาสปอร์ตดิจิทัลไทย 2569: ท่องโลกไร้รอยต่อด้วยมือถือ จะเกิดขึ้นจริงหรือไม่

จากข้อมูลทั้งหมด จะเห็นได้ว่าแนวคิด พาสปอร์ตดิจิทัล สำหรับการเดินทางยังคงเป็นเรื่องของอนาคต ในขณะที่โครงการ TH-AI Passport คือความเป็นจริงในปัจจุบันที่มีเป้าหมายแตกต่างออกไป

ณ ปัจจุบัน ยังไม่มีการประกาศโครงการ “พาสปอร์ตดิจิทัลไทย 2569” หรือโครงการที่ใช้มือถือแทนหนังสือเดินทางอย่างเป็นทางการจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น กระทรวงการต่างประเทศหรือกระทรวงดิจิทัลฯ สิ่งที่ใกล้เคียงที่สุดในเชิงชื่อคือโครงการ TH-AI Passport ซึ่งมุ่งเน้นด้านการพัฒนาทักษะดิจิทัล

อย่างไรก็ตาม การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลของประเทศ เช่น ระบบ Digital ID, บัตรประชาชนดิจิทัล และระบบพิสูจน์และยืนยันตัวตนทางดิจิทัล (e-KYC) ล้วนเป็นองค์ประกอบสำคัญที่อาจเป็นรากฐานให้เกิด “Digital Passport” สำหรับการเดินทางได้ในอนาคต เทคโนโลยีเหล่านี้จะช่วยสร้างความน่าเชื่อถือและความปลอดภัย ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของเอกสารเดินทางดิจิทัล

บทสรุปและทิศทางในอนาคตของเทคโนโลยีดิจิทัลภาครัฐ

โดยสรุปแล้ว พาสปอร์ตดิจิทัลไทย 2569: ท่องโลกไร้รอยต่อด้วยมือถือ ยังคงเป็นวิสัยทัศน์สำหรับอนาคตของการเดินทางที่ยังไม่เกิดขึ้นจริงในปัจจุบัน แต่โครงการที่มีอยู่และกำลังขับเคลื่อนอย่างจริงจังคือ TH-AI Passport ซึ่งเป็นโครงการลงทุนด้านการพัฒนาทักษะดิจิทัลและ AI ให้กับคนไทย เพื่อสร้างรากฐานที่แข็งแกร่งให้กับเศรษฐกิจดิจิทัลของประเทศ

แม้เป้าหมายจะแตกต่างกัน แต่ความสำเร็จของโครงการ TH-AI Passport และการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลอื่นๆ ของภาครัฐ อาจเป็นตัวเร่งสำคัญที่ทำให้แนวคิด Digital Passport สำหรับการเดินทางเกิดขึ้นได้เร็วยิ่งขึ้นในอนาคต ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงความมุ่งมั่นของประเทศไทยในการก้าวสู่การเป็นรัฐบาลดิจิทัลและสังคมที่ขับเคลื่อนด้วยนวัตกรรมอย่างเต็มรูปแบบ สำหรับข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับเทรนด์เทคโนโลยี นวัตกรรม และการลงทุนในยุคดิจิทัล สามารถ อ่านบทความเพิ่มเติม

About the Author

LnW Loon

Administrator

View All Posts