“Digital Baht” ปะทะ “Super App” ศึกชิงอนาคตการเงินคนไทย

ภูมิทัศน์ทางการเงินของประเทศไทยกำลังเดินทางมาถึงจุดเปลี่ยนครั้งสำคัญ เมื่อการแข่งขันระหว่าง “Digital Baht” ปะทะ “Super App” ได้กลายเป็นสมรภูมิที่กำหนดอนาคตว่าใครจะเข้ามาครองพื้นที่ในกระเป๋าเงินดิจิทัลของคนไทย การเผชิญหน้าระหว่างสกุลเงินดิจิทัลที่หนุนหลังโดยภาครัฐ กับแพลตฟอร์มบริการครบวงจรจากภาคเอกชนนี้ ไม่ได้เป็นเพียงการแข่งขันทางเทคโนโลยี แต่ยังสะท้อนถึงการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมผู้บริโภคและทิศทางของเศรษฐกิจดิจิทัลของประเทศในภาพรวม

• เงินบาทดิจิทัล (CBDC) ที่พัฒนาโดยธนาคารแห่งประเทศไทย มุ่งเน้นการสร้างเสถียรภาพทางการเงินและวางรากฐานโครงสร้างพื้นฐานการชำระเงินแห่งอนาคตสำหรับทุกคน
• Super App จากภาคเอกชน ซึ่งนำโดยตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย มีเป้าหมายในการสร้างแพลตฟอร์มการลงทุนที่ไร้รอยต่อ ครบวงจร และเข้าถึงสินทรัพย์ได้หลากหลายประเภท
• Virtual Bank หรือธนาคารไร้สาขา คือสมรภูมิสำคัญที่จะทำหน้าที่เป็นตัวกลางเชื่อมโยงและขยายบริการทางการเงินไปสู่กลุ่มผู้ใช้งานใหม่ๆ ที่ธนาคารแบบดั้งเดิมอาจเข้าไม่ถึง
• การแข่งขันครั้งนี้จะนำไปสู่ทางเลือกที่หลากหลายและนวัตกรรมใหม่ๆ สำหรับผู้บริโภค แต่ในขณะเดียวกันก็มาพร้อมกับความท้าทายด้านความปลอดภัยทางไซเบอร์และความเป็นส่วนตัวของข้อมูลที่ต้องจับตามองอย่างใกล้ชิด

ภาพรวมอนาคตการเงินไทย

การแข่งขันระหว่าง “Digital Baht” ปะทะ “Super App” ถือเป็นปรากฏการณ์สำคัญที่กำลังจะเปลี่ยนโฉมหน้าอนาคตการเงินของคนไทยอย่างสิ้นเชิง นี่คือการเผชิญหน้าระหว่างสองแนวทางที่แตกต่างกันโดยสิ้นเชิง โดยฝ่ายหนึ่งคือโครงการเงินบาทดิจิทัล หรือ Central Bank Digital Currency (CBDC) ซึ่งเป็นโครงการริเริ่มจากธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ที่มุ่งสร้างเสถียรภาพทางการเงินและพัฒนาระบบการชำระเงินของประเทศให้ทันสมัย ส่วนอีกฝ่ายคือ Super App แพลตฟอร์มครบวงจรที่ขับเคลื่อนโดยภาคเอกชน เช่น ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (ตลท.) ซึ่งมุ่งเน้นการนำเสนอบริการด้านการลงทุนและบริการทางการเงินอื่นๆ ที่สะดวกและเข้าถึงง่าย การแข่งขันนี้เกิดขึ้นท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วของเทคโนโลยีทางการเงิน (FinTech) และการเกิดขึ้นของธนาคารไร้สาขา (Virtual Bank) ซึ่งทั้งหมดนี้มีเป้าหมายเพื่อตอบสนองความต้องการของผู้บริโภคในยุคดิจิทัล และผลักดันให้ประเทศไทยก้าวสู่การเป็นศูนย์กลางทางการเงินดิจิทัลของภูมิภาคอาเซียน

เงินบาทดิจิทัล (Digital Baht): พลังขับเคลื่อนจากภาครัฐเพื่ออำนาจอธิปไตยทางการเงิน

เงินบาทดิจิทัลคือสกุลเงินดิจิทัลที่ออกโดยธนาคารกลาง ซึ่งมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อเป็นโครงสร้างพื้นฐานทางการเงินที่มั่นคง ปลอดภัย และมีประสิทธิภาพสำหรับประชาชนทุกคน ถือเป็นก้าวสำคัญของภาครัฐในการรักษาอำนาจอธิปไตยทางการเงินในยุคที่สินทรัพย์ดิจิทัลภาคเอกชนและ Stablecoins เริ่มมีบทบาทมากขึ้น

นิยามและวิสัยทัศน์หลัก

Digital Baht หรือ CBDC ของไทย ถูกพัฒนาขึ้นภายใต้วิสัยทัศน์ที่จะปรับปรุงระบบการชำระเงินของประเทศให้ทันสมัย เพิ่มการเข้าถึงบริการทางการเงิน (Financial Inclusion) สำหรับประชาชนกลุ่มที่ยังเข้าไม่ถึงบริการของธนาคาร และเป็นเครื่องมือในการรับมือกับความท้าทายจากสกุลเงินดิจิทัลของภาคเอกชน โครงการนี้ถูกออกแบบให้เป็นแบบผสมผสาน (Hybrid) ที่สามารถใช้งานได้ทั้งในระดับรายย่อย (Retail CBDC) สำหรับประชาชนทั่วไป และระดับสถาบันการเงิน (Wholesale CBDC) เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการทำธุรกรรมระหว่างธนาคาร โดยมีธนาคารแห่งประเทศไทยเป็นผู้กำกับดูแลโดยตรงเพื่อสร้างความมั่นใจและเสถียรภาพสูงสุด

คุณสมบัติและผลกระทบที่คาดการณ์

คุณสมบัติเด่นของเงินบาทดิจิทัลคือการทำธุรกรรมที่รวดเร็วทันทีด้วยต้นทุนที่ต่ำมาก สามารถโอนเงินระหว่างบุคคล (Peer-to-Peer) ได้โดยตรง รวมถึงการชำระเงินข้ามพรมแดนที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น นอกจากนี้ยังมีฟีเจอร์ที่เรียกว่า “Programmable Money” ซึ่งสามารถตั้งเงื่อนไขการชำระเงินอัตโนมัติได้ เช่น การจ่ายเงินสวัสดิการภาครัฐที่กำหนดเงื่อนไขการใช้จ่ายได้ หรือการทำสัญญาอัจฉริยะ (Smart Contract) สำหรับภาคธุรกิจ การนำเงินบาทดิจิทัลมาใช้คาดว่าจะสร้างผลกระทบเชิงบวกต่อกลุ่มผู้ประกอบการรายย่อย (SMEs) และกลุ่มประชากรที่ไม่มีบัญชีธนาคาร (Unbanked) ให้สามารถเข้าถึงบริการทางการเงินได้สะดวกขึ้น และยังเป็นการเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้เงินของคนไทยไปสู่สังคมไร้เงินสดอย่างเต็มรูปแบบ

ความท้าทายและการบูรณาการในระบบนิเวศ

แม้เงินบาทดิจิทัลจะมีเสถียรภาพสูงจากการหนุนหลังของธนาคารกลาง แต่ก็ต้องเผชิญกับการแข่งขันจาก Stablecoins ของภาคเอกชนที่อาจมีความยืดหยุ่นมากกว่า อย่างไรก็ตาม บทบาทหลักของ Digital Baht ไม่ใช่การแข่งขันโดยตรง แต่เป็นการสร้าง “ราง” หรือโครงสร้างพื้นฐานที่มั่นคงเพื่อให้ผู้เล่นในระบบนิเวศ FinTech รวมถึง Virtual Bank ที่กำลังจะเกิดขึ้น สามารถเข้ามาเชื่อมต่อและพัฒนานวัตกรรมบริการทางการเงินบนแพลตฟอร์มนี้ได้ โครงการนำร่องที่ดำเนินการมาตั้งแต่ปี 2565 ได้มีการทดสอบฟังก์ชันการใช้งานต่างๆ รวมถึงการใช้งานแบบออฟไลน์และความสามารถในการทำงานร่วมกับระบบอื่นๆ เพื่อให้มั่นใจว่าการเปลี่ยนผ่านจะเป็นไปอย่างราบรื่น

Super App: แพลตฟอร์มการลงทุนครบวงจรจากตลาดหลักทรัพย์ฯ

ในขณะที่ภาครัฐกำลังวางรากฐานทางการเงินผ่าน Digital Baht ภาคเอกชนอย่างตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยก็กำลังเดินหน้าพัฒนา Super App เพื่อปฏิวัติโลกการลงทุนให้เป็นเรื่องง่าย ครบวงจร และไร้พรมแดนสำหรับนักลงทุนไทย

แนวคิดและเป้าหมายเชิงกลยุทธ์

Super App ของตลาดหลักทรัพย์ฯ คือการต่อยอดจากแอปพลิเคชัน Streaming ที่นักลงทุนคุ้นเคยกันดี ไปสู่การเป็น “One-Stop Service” ที่รวมทุกสินทรัพย์การลงทุนไว้ในที่เดียว เป้าหมายเชิงกลยุทธ์คือการทำลายข้อจำกัดในการลงทุน ทำให้คนไทยสามารถเข้าถึงตลาดทุนและสินทรัพย์ดิจิทัลจากทั่วโลกได้อย่างสะดวกสบายผ่านแพลตฟอร์มเดียว แนวคิดนี้ไม่เพียงแต่ตอบสนองความต้องการของนักลงทุนรายย่อย แต่ยังเป็นการสร้างช่องทางให้ธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SMEs) และสตาร์ทอัพสามารถระดมทุนผ่านสินทรัพย์ดิจิทัลได้อีกด้วย

ฟีเจอร์เด่นที่ปลดล็อกโอกาสการลงทุน

แพลตฟอร์ม Super App ถูกออกแบบมาพร้อมฟีเจอร์ที่น่าสนใจหลายประการ เพื่อรองรับเป้าหมายการมีบัญชีนักลงทุนมากกว่า 5 ล้านบัญชี:

• การลงทุนไร้พรมแดน (Borderless Investing): นักลงทุนสามารถเปิดบัญชีออนไลน์ (e-Open Account) และซื้อขายสินทรัพย์ได้ตลอด 24 ชั่วโมง รวมถึงสามารถลงทุนในหุ้นต่างประเทศผ่านตราสารแสดงสิทธิในหลักทรัพย์ต่างประเทศ (DR) ในรูปแบบเศษส่วน (Fractional DR) ได้
• การผนวกรวมสินทรัพย์ดิจิทัล (Digital Assets Integration): สามารถซื้อขายโทเคนดิจิทัลเพื่อการลงทุน (Investment Token) และโทเคนดิจิทัลเพื่อการใช้ประโยชน์ (Utility Token) ควบคู่ไปกับหุ้นและสินทรัพย์ดั้งเดิมได้โดยใช้เงินบาท
• การสนับสนุนนวัตกรรมและสตาร์ทอัพ (Innovation Support): ผ่านแพลตฟอร์ม “LiVE Platform” ที่เปิดโอกาสให้ SMEs และสตาร์ทอัพสามารถระดมทุนจากนักลงทุนได้โดยตรง ถือเป็นการสร้างระบบนิเวศที่เอื้อต่อการเติบโตของเศรษฐกิจดิจิทัล

Virtual Bank: สมรภูมิเชื่อมต่อและสมการแห่งอนาคต

Virtual Bank หรือธนาคารพาณิชย์ไร้สาขา คือจิ๊กซอว์ชิ้นสำคัญที่จะเข้ามาเติมเต็มและเป็นตัวเร่งปฏิกิริยาให้ทั้ง Digital Baht และ Super App สามารถเข้าถึงผู้ใช้งานในวงกว้างได้มากขึ้น โดยถือเป็นสมรภูมิที่ร้อนแรงที่สุดในแวดวงการเงินไทย ณ ปัจจุบัน

นิยามและบทบาทในภูมิทัศน์การเงิน

Virtual Bank คือธนาคารที่ให้บริการผ่านช่องทางดิจิทัลเป็นหลักโดยไม่มีสาขาจริง ทำให้มีต้นทุนการดำเนินงานที่ต่ำกว่าธนาคารแบบดั้งเดิมอย่างมาก บทบาทของ Virtual Bank คือการเป็นสะพานเชื่อมบริการทางการเงินยุคใหม่ไปสู่กลุ่มผู้ใช้งานที่ยังไม่ได้รับบริการอย่างเต็มที่ (Underserved) เช่น กลุ่มแรงงานอิสระ (Gig Workers), ผู้ประกอบอาชีพอิสระที่ไม่มีรายได้ประจำ และธุรกิจ SMEs ขนาดเล็ก โดยอาศัยเทคโนโลยีและการวิเคราะห์ข้อมูล (Data Analytics) เพื่อประเมินสินเชื่อและนำเสนอผลิตภัณฑ์ทางการเงินที่เหมาะสมกับแต่ละบุคคลได้ดียิ่งขึ้น

การแข่งขันของกลุ่มทุนยักษ์ใหญ่

การเปิดรับสมัครใบอนุญาตจัดตั้ง Virtual Bank ตั้งแต่เดือนมีนาคม 2566 ได้ดึงดูดกลุ่มทุนยักษ์ใหญ่ให้ผนึกกำลังกันเพื่อเข้าชิงชัยในตลาดนี้ โดยมีกลุ่มที่น่าจับตามองอย่างน้อย 5 กลุ่ม อาทิ:

• กลุ่มธนาคารกรุงไทย, AIS, Gulf, และ OR (PTT): การรวมตัวของกลุ่มธนาคารรัฐวิสาหกิจกับยักษ์ใหญ่ด้านโทรคมนาคมและพลังงาน เพื่อเข้าถึงฐานลูกค้ามหาศาล
• กลุ่ม SCBX และ KakaoBank: การร่วมมือระหว่างกลุ่มการเงินชั้นนำของไทยกับธนาคารดิจิทัลที่ประสบความสำเร็จอย่างสูงจากเกาหลีใต้
• กลุ่มเครือเจริญโภคภัณฑ์ (CP) และ Ant Financial (Alibaba): การใช้ประโยชน์จากฐานผู้ใช้งานกว่า 25 ล้านรายของ TrueMoney Wallet และเทคโนโลยีระดับโลกจาก Ant Financial

การแข่งขันที่ดุเดือดนี้จะผลักดันให้เกิดการพัฒนานวัตกรรมบริการทางการเงินที่รวดเร็ว และทำให้ผู้บริโภคได้รับประโยชน์สูงสุดจากค่าธรรมเนียมที่ลดลงและบริการที่เข้าถึงง่ายขึ้น

ความเสี่ยงและความท้าทายที่ต้องเผชิญ

แม้จะมีศักยภาพสูง แต่ Virtual Bank ก็ต้องเผชิญกับความท้าทายสำคัญหลายด้าน ประเด็นแรกคือ ความปลอดภัยทางไซเบอร์ เนื่องจากธุรกรรมทั้งหมดเกิดขึ้นบนโลกออนไลน์ การป้องกันการโจมตีทางไซเบอร์และการรั่วไหลของข้อมูลจึงเป็นสิ่งสำคัญสูงสุด ประเด็นที่สองคือ การสร้างความไว้วางใจ ผู้บริโภคจำนวนมากยังคงคุ้นเคยและเชื่อมั่นในธนาคารแบบดั้งเดิมที่มีสาขาจับต้องได้ โดยเฉพาะสำหรับการทำธุรกรรมสำคัญ เช่น การรับเงินเดือน หรือการฝากเงินจำนวนมาก ดังนั้น Virtual Bank จึงต้องพิสูจน์ตัวเองในด้านความน่าเชื่อถือและความมั่นคงเพื่อดึงดูดลูกค้าในวงกว้าง

ตารางเปรียบเทียบ: “Digital Baht” ปะทะ “Super App” ใครเหนือกว่าในมิติต่างๆ

เพื่อให้เห็นภาพการแข่งขันและบทบาทที่แตกต่างกันของแต่ละผู้เล่นได้ชัดเจนยิ่งขึ้น สามารถเปรียบเทียบในมิติต่างๆ ได้ดังตารางต่อไปนี้

การทำงานร่วมกันและความขัดแย้ง: เมื่อสองขั้วอำนาจมาบรรจบ

แม้จะถูกมองว่าเป็นการแข่งขัน แต่ในความเป็นจริงแล้ว ทั้ง Digital Baht และ Super App สามารถทำงานร่วมกันเพื่อสร้างระบบนิเวศทางการเงินที่สมบูรณ์ยิ่งขึ้นได้ โดย Digital Baht สามารถทำหน้าที่เป็น “ราง” หรือช่องทางการชำระเงินที่มีเสถียรภาพและต้นทุนต่ำสำหรับการทำธุรกรรมบน Super App หรือผ่าน Virtual Bank ซึ่งจะช่วยลดความซับซ้อนและเพิ่มประสิทธิภาพให้กับทั้งระบบ

อย่างไรก็ตาม จุดที่อาจเกิดความขัดแย้งหรือการแข่งขันกันโดยตรงก็มีอยู่เช่นกัน ตัวอย่างเช่น Super App อื่นๆ นอกเหนือจากของตลาดหลักทรัพย์ฯ (เช่น TrueMoney) อาจพัฒนาฟีเจอร์การลงทุนของตนเองฝังไว้ในแอปพลิเคชัน เพื่อดึงดูดผู้ใช้งานโดยไม่จำเป็นต้องผ่านแพลตฟอร์มของตลาดหลักทรัพย์ฯ ในขณะเดียวกัน การที่ Digital Baht ถูกออกแบบมาให้สามารถทำงานร่วมกับทุกแพลตฟอร์มได้ (Interoperability) อาจเป็นการลดอำนาจการต่อรองของ Super App บางรายที่ต้องการสร้างระบบนิเวศแบบปิดของตนเอง

ภาพรวมที่ใหญ่กว่าคือทิศทางของเศรษฐกิจดิจิทัลไทย ซึ่งคาดว่าจะเติบโตอย่างก้าวกระโดดไปจนถึงปี 2578 โดยมีเทคโนโลยีอย่าง AI และ Blockchain เป็นตัวขับเคลื่อนสำคัญ การเกิดขึ้นของ Digital Baht และ Virtual Bank จึงเป็นการวางรากฐานที่สำคัญเพื่อให้ประเทศไทยสามารถแข่งขันและก้าวขึ้นเป็นศูนย์กลาง FinTech ของภูมิภาคอาเซียนได้อย่างแท้จริง

บทสรุปและทิศทางอนาคตการเงินไทย

ในปี 2569 นี้ ภูมิทัศน์การเงินของไทยไม่ได้อยู่ในภาวะสงครามโดยตรงระหว่าง “Digital Baht” ปะทะ “Super App” แต่เป็นการเร่งพัฒนาในเส้นทางคู่ขนานที่ต่างฝ่ายต่างมีเป้าหมายของตนเอง โครงการนำร่องของเงินบาทดิจิทัลกำลังเข้าสู่ช่วงสมบูรณ์ Super App ของตลาดหลักทรัพย์ฯ กำลังเปิดตัวอย่างเป็นทางการ และใบอนุญาต Virtual Bank กำลังจะได้รับการอนุมัติ ซึ่งทั้งหมดนี้จะนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ในอีกไม่กี่ปีข้างหน้า

ผู้ที่ได้รับประโยชน์สูงสุดจากการเปลี่ยนแปลงครั้งนี้คือผู้บริโภคชาวไทย ที่จะมีทางเลือกในการเข้าถึงบริการทางการเงินและการลงทุนที่หลากหลาย สะดวก และมีต้นทุนที่ต่ำลงอย่างไม่เคยมีมาก่อน อย่างไรก็ตาม ความท้าทายด้านความปลอดภัยของข้อมูลส่วนบุคคลและความเสี่ยงทางไซเบอร์จะกลายเป็นประเด็นที่ทุกฝ่ายต้องให้ความสำคัญเป็นอันดับแรก การลงทุนกว่า 3 แสนล้านบาทในโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลของประเทศ สะท้อนให้เห็นถึงความมุ่งมั่นที่จะผลักดันให้ประเทศไทยก้าวไปข้างหน้าในเวทีเศรษฐกิจดิจิทัลระดับโลกอย่างยั่งยืน

อนาคตทางการเงินของคนไทยกำลังถูกเขียนขึ้นใหม่ และการเดินทางครั้งนี้เพิ่งจะเริ่มต้นขึ้นเท่านั้น ติดตามความเคลื่อนไหวและเจาะลึกเทรนด์การเงินยุคใหม่ได้ที่นี่ อ่านบทความเพิ่มเติม

About the Author

LnW Loon

Administrator

View All Posts