ความเปลี่ยนแปลงของระบบอาหารในอนาคต

อนาคตของอาหาร: สารอาหารที่สร้างสรรค์จากเทคโนโลยี เป็นหัวข้อสำคัญที่ได้รับความสนใจในระดับโลก ปัจจัยสำคัญเกิดจากประชากรโลกที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ทรัพยากรธรรมชาติที่จำกัด และความต้องการบริโภคอาหารที่มีคุณภาพสูงขึ้น เทคโนโลยีเข้ามามีบทบาทอย่างมากในการพัฒนาโซลูชันด้านโภชนาการเพื่อรองรับการเจริญเติบโตของประชากรที่คาดว่าจะถึง 8.5 พันล้านคนภายในปี 2573

การก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีดิจิทัล และนวัตกรรมชีวภาพนำมาซึ่งโอกาสใหม่ในการผลิตอาหารที่มีสารอาหารสมบูรณ์ ลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม และสามารถแก้ไขปัญหาการขาดแคลนอาหารได้อย่างมีประสิทธิภาพ บทความนี้นำเสนอแนวคิด เทคโนโลยี และแนวโน้มหลักที่เกี่ยวข้องกับการสร้างสรรค์สารอาหารผ่านเทคโนโลยี รวมถึงตัวอย่างและโอกาสในตลาดไทย

แนวคิดของ Future Food

ระบบอาหารในอนาคต (Future Food) เน้นการนำเทคโนโลยีมาประยุกต์ใช้เพื่อยกระดับคุณภาพและความปลอดภัยของอาหาร กระบวนการนี้อาศัยความร่วมมือระหว่างวิทยาศาสตร์ นวัตกรรมนิวเจน และเทคโนโลยีด้านต่างๆ ผลิตอาหารและสารอาหารที่โดดเด่นหลายประเภทรวมถึง:

• โปรตีนทางเลือก โปรตีนที่สกัดจากพืช แมลง สิ่งมีชีวิตขนาดเล็ก และการเพาะเลี้ยงเนื้อสัตว์จากเซลล์ต้นกำเนิด ช่วยลดการพึ่งพาเนื้อสัตว์ ลดทรัพยากรและภาระด้านสิ่งแวดล้อม
• อาหารฟังก์ชัน ผลิตภัณฑ์ที่ใส่สารอาหารเข้มข้น เช่น วิตามิน แร่ธาตุ และ Functional Ingredient ที่ออกแบบให้เหมาะกับชนิดของผู้บริโภค ช่วยส่งเสริมสุขภาพหรือป้องกันโรค
• นาโนเทคโนโลยี การใช้สารนาโนหรืออนุภาควิศวกรรมเพิ่มประสิทธิภาพของสารอาหารในเชิงการดูดซึม เพิ่มรสชาติและเนื้อสัมผัส

การพัฒนาเทคโนโลยีอาหารเป็นองค์ประกอบหลักในการรับมือกับข้อจำกัดทางทรัพยากรและสร้างความยั่งยืนในสังคม

เทคโนโลยีที่ขับเคลื่อนสารอาหาร

การผลิตอาหารยุคใหม่นำเทคโนโลยีหลากหลายประเภทมาเสริมศักยภาพและคุณภาพของสารอาหาร ตั้งแต่ระบบอัตโนมัติ ห้องควบคุมสมาร์ท ไปจนถึงการปรับปรุงองค์ประกอบทางชีวภาพของวัตถุดิบ ยกตัวอย่างเทคโนโลยีสำคัญในวงการอาหาร ได้แก่:

• AI และ Machine Learning ใช้ตรวจสอบคุณภาพวัตถุดิบ เช่น เมล็ดข้าวหรือวัตถุดิบเกษตรแบบอัตโนมัติ ช่วยเพิ่มปริมาณผลผลิตและลดของเสียได้จริง
• IoT, 5G, Big Data, Blockchain ผสมผสานข้อมูลแบบเรียลไทม์เพื่อติดตามกระบวนการผลิต ควบคุมสภาพแวดล้อม เพิ่มความโปร่งใสในการจัดการอาหาร
• 3D Food Printing การพิมพ์อาหารที่เลียนแบบเนื้อสัตว์ทั้งรูปร่าง กลิ่น รสชาติ และคุณค่าทางโภชนาการ
• เทคโนโลยีชีวภาพ พัฒนาพันธุกรรมพืชและเนื้อสัตว์ทางเลือก ให้เหมาะสมกับการบริโภคและยั่งยืนมากขึ้น

เปรียบเทียบเทคโนโลยีอาหารและผลลัพธ์

แนวโน้มและโอกาสในประเทศไทย

ประเทศไทยมีศักยภาพสูงในการเติบโตด้านอนาคตอาหารและเทคโนโลยีอาหาร ปัจจัยขับเคลื่อนหลักคือการขยายตัวของตลาดอาหารสุขภาพและผลิตภัณฑ์ที่มีฟังก์ชันคุณค่า อาหารออร์แกนิกและโปรตีนพืชได้รับความนิยมในประเทศและตลาดโลก ขณะเดียวกัน Food Tech ช่วยผลักดันมาตรฐานการผลิต แข่งขันกับระดับสากล สร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจมากกว่า 5 แสนล้านบาทต่อปี

• ต้นทุนการลงทุนเทคโนโลยีอาหารในสายการผลิตแบบอัตโนมัติและโปรตีนทางเลือกยังสูง จำเป็นต้องมีการปรับเปลี่ยนโมเดลธุรกิจ
• กระแสการสนับสนุนจากรัฐและแนวทางผลิตอาหารจากวัสดุเหลือใช้ ช่วยขยายตลาดและสร้างระบบอาหารที่ปลอดภัย ยั่งยืน พร้อมรองรับการเปลี่ยนแปลงของโลก
• แนวทางในปี 2025 ไทยให้ความสำคัญกับอัตลักษณ์วัฒนธรรมและนวัตกรรมยั่งยืน สอดคล้องกับกระแสผู้บริโภคยุคใหม่