บำนาญทำเอง: Gen Z ปั้นอาชีพเสริม สู้สังคมสูงวัย

ในยุคที่ความไม่แน่นอนทางเศรษฐกิจและโครงสร้างประชากรที่เปลี่ยนแปลงไปกลายเป็นความท้าทายหลัก การวางแผนเกษียณแบบดั้งเดิมอาจไม่เพียงพออีกต่อไป โดยเฉพาะสำหรับคนรุ่นใหม่ แนวคิดเรื่องการสร้างหลักประกันทางการเงินด้วยตนเองจึงทวีความสำคัญมากขึ้นเรื่อยๆ

ภาพรวมของการวางแผนเกษียณในยุคใหม่

• ความฝันเกษียณเร็วของ Gen Z: คนรุ่นใหม่จำนวนมากตั้งเป้าหมายที่จะเกษียณอายุก่อนกำหนด โดยเฉพาะในช่วงอายุ 55 ปี เพื่อมีอิสระในการใช้ชีวิต แต่ความฝันนี้ต้องเผชิญกับความท้าทายทางการเงินที่สำคัญ
• สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์: ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2567 ประเทศไทยได้เข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์ ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อตลาดแรงงานและระบบสวัสดิการภาครัฐ สร้างแรงกดดันให้คนรุ่นใหม่ต้องพึ่งพาตนเองมากขึ้น
• เทรนด์ “Un-retiring”: ผู้สูงอายุจำนวนมากกำลังกลับเข้าสู่ตลาดแรงงานในรูปแบบใหม่ๆ ซึ่งเป็นการสร้างโอกาสและทางเลือกในการทำงานที่ยืดหยุ่นกว่าเดิม ทั้งสำหรับผู้สูงวัยและภาคธุรกิจ
• อาชีพเสริมและรายได้เชิงรับ (Passive Income): การสร้างรายได้จากหลายช่องทาง โดยเฉพาะอาชีพเสริมและการลงทุนเพื่อให้เงินทำงานแทน กลายเป็นกลยุทธ์สำคัญในการสร้าง “บำนาญทำเอง” เพื่อความมั่นคงในระยะยาว

บำนาญทำเอง: Gen Z ปั้นอาชีพเสริม สู้สังคมสูงวัย คือแนวคิดที่สะท้อนถึงการปรับตัวของคนรุ่นใหม่ต่อสภาวะการณ์ที่เปลี่ยนแปลงไป เป็นกลยุทธ์เชิงรุกในการสร้างความมั่นคงทางการเงินสำหรับชีวิตหลังเกษียณ โดยไม่รอพึ่งพาระบบสวัสดิการของรัฐเพียงอย่างเดียว แนวคิดนี้เกิดขึ้นจากความตระหนักรู้ถึงโครงสร้างประชากรของประเทศไทยที่กำลังก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัยระดับสุดยอด ซึ่งอาจส่งผลต่อความยั่งยืนของกองทุนบำเหน็จบำนาญในอนาคต ดังนั้น คน Gen Z จึงเริ่มมองหาลู่ทางในการสร้างรายได้เสริมและการลงทุนตั้งแต่อายุยังน้อย เพื่อให้มีอิสรภาพทางการเงินและสามารถเกษียณได้อย่างที่ตั้งใจไว้

ปรากฏการณ์นี้ไม่ได้เป็นเพียงเรื่องของการวางแผนการเงินส่วนบุคคล แต่ยังเกี่ยวพันกับภาพใหญ่ของตลาดแรงงาน ที่เริ่มเห็นคุณค่าและเปิดโอกาสให้ผู้สูงวัยกลับมาทำงานในรูปแบบที่ยืดหยุ่นมากขึ้น หรือที่เรียกว่า “Un-retiring” สิ่งนี้แสดงให้เห็นถึงการเปลี่ยนแปลงกระบวนทัศน์ครั้งสำคัญ ที่ทั้งคนรุ่นใหม่และผู้สูงวัยต้องปรับตัวเพื่อสร้างความยั่งยืนร่วมกันในสังคมสูงวัย

ความฝันเกษียณเร็วของ Gen Z: เมื่อเป้าหมายท้าทายความเป็นจริง

หนึ่งในเป้าหมายชีวิตที่โดดเด่นของกลุ่มคน Gen Z คือการเกษียณอายุก่อนกำหนด เพื่อที่จะได้ใช้ชีวิตอย่างอิสระและทำในสิ่งที่ตนเองรัก แต่ความฝันนี้ก็มาพร้อมกับคำถามสำคัญว่า สถานะทางการเงินจะเอื้อให้ทำได้จริงหรือไม่

เป้าหมายการเกษียณอายุก่อน 60

ข้อมูลชี้ให้เห็นว่า Gen Z ส่วนใหญ่มีความต้องการที่จะเกษียณอายุในช่วง 55 ปี โดยประมาณหนึ่งในสามของคนกลุ่มนี้มีการวางแผนอย่างจริงจังที่จะเกษียณก่อนอายุ 60 ปี ซึ่งแตกต่างจากคนรุ่นก่อนหน้าที่มักจะทำงานจนครบกำหนดเกษียณอายุตามกฎหมาย แรงผลักดันเบื้องหลังความต้องการนี้มาจากหลายปัจจัย เช่น ความปรารถนาในสมดุลชีวิตและการทำงาน (Work-Life Balance) การแสวงหาความหมายของชีวิตนอกเหนือจากหน้าที่การงาน และความเชื่อมั่นในศักยภาพของตนเองในการสร้างความมั่นคงทางการเงินผ่านช่องทางอื่นๆ นอกเหนือจากงานประจำ

สูตรสำเร็จทางการเงินเพื่ออิสรภาพ

การจะบรรลุเป้าหมายเกษียณเร็วนั้นจำเป็นต้องมีการวางแผนทางการเงินอย่างเป็นระบบและมีวินัยสูง พิชัย เลิศสุพงศ์กิจ ผู้เชี่ยวชาญด้านการวางแผนการเงินที่ได้รับการรับรอง (CFP®) ได้ให้คำแนะนำถึงหลักการสำคัญไว้สามประการ ซึ่งเปรียบเสมือนสูตรสำเร็จสู่การสร้างอิสรภาพทางการเงิน:

1. เริ่มต้นเก็บเงินอย่างมีแบบแผน: ทันทีที่เริ่มทำงาน ควรมีการจัดสรรรายได้ส่วนหนึ่งเพื่อการออมและการลงทุนอย่างสม่ำเสมอ การเริ่มต้นเร็วจะช่วยให้พลังของดอกเบี้ยทบต้นทำงานได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ
2. ให้เงินทำงานแทนตัวเอง (Passive Income): นอกจากการออมจากรายได้ประจำแล้ว การสร้างรายได้เชิงรับหรือ Passive Income ถือเป็นหัวใจสำคัญของการเกษียณเร็ว ซึ่งสามารถทำได้ผ่านการลงทุนในสินทรัพย์ต่างๆ เช่น หุ้น กองทุนรวม อสังหาริมทรัพย์ หรือการสร้างธุรกิจที่สามารถดำเนินไปได้โดยไม่ต้องใช้เวลาทำงานตลอดเวลา
3. ตั้งเป้าให้เงินทำงานเสร็จทันเวลา: การวางแผนที่ดีต้องมีเป้าหมายที่ชัดเจนและระยะเวลาที่กำหนดไว้ ต้องคำนวณว่าจำเป็นต้องมีเงินลงทุนเท่าไหร่ และต้องสร้างผลตอบแทนในอัตราเท่าใด เพื่อให้เงินก้อนนั้นเติบโตพอที่จะครอบคลุมค่าใช้จ่ายทั้งหมดหลังเกษียณได้ทันตามเป้าหมายที่วางไว้

หลักการเหล่านี้ชี้ให้เห็นว่า การเกษียณเร็วไม่ใช่เรื่องของโชคช่วย แต่เป็นผลลัพธ์ของการวางแผน การลงมือทำ และความมีวินัยทางการเงินอย่างต่อเนื่องตั้งแต่อายุยังน้อย

บำนาญทำเอง: Gen Z ปั้นอาชีพเสริม สู้สังคมสูงวัย-ความท้าทายและโอกาส

แนวคิดเรื่อง บำนาญทำเอง: Gen Z ปั้นอาชีพเสริม สู้สังคมสูงวัย ไม่ได้เกิดขึ้นในสุญญากาศ แต่เป็นผลพวงโดยตรงจากการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากรครั้งใหญ่ของประเทศไทย ซึ่งสร้างทั้งความท้าทายและโอกาสใหม่ๆ ให้กับคนทุกรุ่น

ประเทศไทยในวันที่เข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์

ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2567 ประเทศไทยได้ก้าวเข้าสู่ “สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์” (Complete Aged Society) อย่างเป็นทางการ ซึ่งหมายความว่าประชากรที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไป มีสัดส่วนมากกว่า 20% ของประชากรทั้งประเทศ ยิ่งไปกว่านั้น คาดการณ์ว่าในอีกไม่กี่ปีข้างหน้า ประเทศไทยจะเข้าสู่ “สังคมสูงวัยระดับสุดยอด” (Super Aged Society) ซึ่งมีสัดส่วนผู้สูงอายุถึง 28% ของประชากรทั้งหมด การเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างนี้ส่งผลกระทบในวงกว้าง ตั้งแต่ระบบเศรษฐกิจ สังคม ไปจนถึงระบบสวัสดิการภาครัฐ ซึ่งอาจเผชิญกับภาระงบประมาณที่หนักขึ้นในการดูแลประชากรผู้สูงอายุ

ผลกระทบต่อตลาดแรงงาน

การเปลี่ยนแปลงทางประชากรนำมาซึ่งความท้าทายสำคัญในตลาดแรงงาน ประการแรกคือปัญหาการขาดแคลนแรงงาน โดยเฉพาะในบางสาขาวิชาชีพที่ต้องอาศัยทักษะเฉพาะทาง เมื่อจำนวนผู้เข้าสู่ตลาดแรงงานลดลงสวนทางกับจำนวนผู้ที่ออกจากตลาดแรงงานไป ภาคธุรกิจจึงจำเป็นต้องแสวงหาแหล่งแรงงานใหม่ๆ เพื่อขับเคลื่อนองค์กรต่อไป

ในขณะเดียวกัน ลักษณะของแรงงานรุ่นใหม่ Gen Z ที่มีความเป็นตัวของตัวเองสูง มีความต้องการความยืดหยุ่น และไม่ยึดติดกับองค์กรใดองค์กรหนึ่งเป็นเวลานาน ก็เป็นอีกหนึ่งปัจจัยที่ทำให้องค์กรต้องปรับตัว จากสถานการณ์ดังกล่าว จึงเกิดเป็นแนวคิดในการดึงดูดบุคลากร (Talents) จากกลุ่มผู้สูงอายุกลับเข้ามาในตลาดแรงงานอีกครั้ง ซึ่งเป็นกลุ่มที่มีทั้งประสบการณ์ ความรู้ และความพร้อมในการทำงาน แต่ต้องการรูปแบบการจ้างงานที่ยืดหยุ่นกว่าเดิม

Un-retiring: ปรากฏการณ์ที่ผู้สูงวัยกลับคืนสู่ตลาดแรงงาน

ท่ามกลางปัญหาขาดแคลนแรงงานและโครงสร้างประชากรที่เปลี่ยนไป กระแส “Un-retiring” หรือการที่ผู้เกษียณอายุกลับเข้ามาทำงานอีกครั้ง ได้กลายเป็นปรากฏการณ์ที่น่าจับตามองและเป็นทางออกที่น่าสนใจสำหรับหลายภาคส่วน

เหตุผลที่ผู้สูงอายุเป็นที่ต้องการ

ผู้สูงอายุกลายเป็นกลุ่มบุคลากรที่น่าดึงดูดในตลาดแรงงานยุคใหม่ด้วยคุณสมบัติหลายประการที่แรงงานรุ่นใหม่อาจยังต้องใช้เวลาในการสั่งสม:

• ความรู้และประสบการณ์: พวกเขามีประสบการณ์ที่ยาวนานในสายงาน สามารถให้คำปรึกษา แก้ปัญหาที่ซับซ้อน และถ่ายทอดความรู้ให้กับพนักงานรุ่นน้องได้เป็นอย่างดี
• ทักษะทางสังคมและความเข้าใจองค์กร: ผ่านการทำงานมาหลายยุคสมัย ทำให้ผู้สูงอายุมีความเข้าใจในวัฒนธรรมองค์กร มีทักษะการสื่อสาร การประสานงาน และการสร้างความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลที่ดีเยี่ยม
• ความรับผิดชอบและความซื่อสัตย์: แรงงานสูงวัยมักมีความรับผิดชอบต่องานที่ได้รับมอบหมายสูง มีความผูกพันและซื่อสัตย์ต่อองค์กร ซึ่งเป็นคุณสมบัติที่นายจ้างให้ความสำคัญ

รูปแบบการจ้างงานที่เปลี่ยนไป

การจ้างงานผู้สูงอายุในยุคปัจจุบันมักจะไม่ได้อยู่ในรูปแบบของพนักงานประจำเต็มเวลาเหมือนในอดีต แต่มีการปรับเปลี่ยนให้ยืดหยุ่นและสอดคล้องกับความต้องการของทั้งสองฝ่ายมากขึ้น รูปแบบที่นิยมคือการจ้างงานแบบชั่วคราว หรือการจ้างเป็นโปรเจ็กต์ระยะสั้น โดยมีระยะเวลาการทำงานโดยเฉลี่ยอยู่ที่ประมาณ 6 เดือน ถึง 2 ปี รูปแบบนี้เอื้อให้ผู้สูงอายุสามารถทำงานได้โดยไม่รู้สึกกดดันจนเกินไป ขณะที่องค์กรก็ได้ประโยชน์จากความรู้และประสบการณ์ของพวกเขาเพื่อบรรลุเป้าหมายเฉพาะกิจได้

โอกาสการจ้างงานผู้สูงอายุในธุรกิจไทย

แนวคิดการจ้างงานผู้สูงอายุไม่ได้เป็นเพียงทฤษฎี แต่เกิดขึ้นจริงแล้วในภาคธุรกิจของไทย หลายองค์กรชั้นนำได้ริเริ่มโครงการจ้างงานผู้สูงวัยเพื่อแก้ปัญหาขาดแคลนแรงงานและสร้างคุณค่าร่วมกันในสังคม

นโยบายภาครัฐและการสนับสนุน

ภาครัฐเองก็มีบทบาทสำคัญในการส่งเสริมการจ้างงานผู้สูงอายุ โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อช่วยให้ผู้สูงอายุมีรายได้พิเศษหลังเกษียณ สามารถพึ่งพาตนเองได้ ลดภาระงบประมาณด้านสวัสดิการชราภาพในระยะยาว และยังช่วยแก้ปัญหาขาดแคลนแรงงานในระบบเศรษฐกิจอีกด้วย

หนึ่งในมาตรการจูงใจที่สำคัญคือการให้สิทธิประโยชน์ทางภาษีแก่ภาคธุรกิจ โดยบริษัทที่จ้างพนักงานอายุ 60 ปีขึ้นไป สามารถนำรายจ่ายค่าจ้างมาหักเป็นค่าใช้จ่ายได้ถึงสองเท่า (สูงสุดไม่เกิน 15,000 บาทต่อคนต่อเดือน) นอกจากนี้ ผู้สูงอายุที่ทำงานยังคงได้รับสวัสดิการพื้นฐาน เช่น กองทุนเงินทดแทน การตรวจสุขภาพประจำปี และประกันชีวิตตามที่กฎหมายกำหนด ทำให้การจ้างงานผู้สูงอายุเป็นสถานการณ์ที่ทุกฝ่ายได้ประโยชน์ร่วมกัน

ความท้าทายและการเลือกปฏิบัติ: ด้านมืดที่ยังคงอยู่

แม้ว่ากระแสการจ้างงานผู้สูงอายุจะดูเป็นไปในทิศทางที่ดี แต่ในความเป็นจริง พนักงานสูงวัยยังคงต้องเผชิญกับความท้าทายที่มองไม่เห็น โดยเฉพาะอย่างยิ่งปัญหาการเลือกปฏิบัติเนื่องจากอายุ (Age Discrimination) ซึ่งเป็นอุปสรรคสำคัญที่บั่นทอนกำลังใจและจำกัดศักยภาพของพวกเขา

จากการสำรวจพบว่า 99% ของพนักงานสูงวัยเชื่อว่าองค์กรของตนมีการเลือกปฏิบัติเนื่องจากอายุ, 92% รู้สึกกดดันจนต้องปกปิดอายุที่แท้จริงหรือลดทอนประสบการณ์ของตนเองเพื่อไม่ให้ดู “มีอายุเกินไป”, และ 95% มีความเห็นเชิงลบในด้านอื่นๆ ต่อการทำงานร่วมกับคนต่างวัย

ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนให้เห็นถึงปัญหาเชิงวัฒนธรรมที่ฝังรากลึกในหลายองค์กร การเหมารวมว่าพนักงานสูงวัยปรับตัวเข้ากับเทคโนโลยีใหม่ๆ ได้ช้า หรือมีแนวคิดล้าสมัย ยังคงเป็นอคติที่เกิดขึ้นทั่วไป สิ่งนี้สร้างแรงกดดันมหาศาล ทำให้ผู้สูงอายุจำนวนมากไม่กล้าแสดงศักยภาพที่แท้จริงของตนออกมา และอาจนำไปสู่การสูญเสียโอกาสในการทำงานที่ดีได้ การแก้ไขปัญหานี้จึงไม่เพียงต้องอาศัยนโยบายจากภาครัฐ แต่ยังต้องการการปรับเปลี่ยนทัศนคติและสร้างวัฒนธรรมองค์กรที่เปิดกว้างและเคารพความหลากหลายของคนทุกช่วงวัยอย่างแท้จริง

สรุป: สองเสาหลักสู่ความมั่นคงทางการเงินหลังเกษียณ

ในยุคที่สังคมและเศรษฐกิจเต็มไปด้วยความผันผวน การสร้าง “บำนาญทำเอง” สำหรับคน Gen Z และการส่งเสริมโอกาสให้ผู้สูงวัยยังคงมีส่วนร่วมในตลาดแรงงาน คือภาพสะท้อนของการปรับตัวเพื่อความอยู่รอดและความมั่นคงในระยะยาว ซึ่งต้องอาศัยสองเสาหลักที่สำคัญในการขับเคลื่อน

เสาหลักที่หนึ่ง คือ การสร้างรายได้เชิงรับ (Passive Income) ตั้งแต่อายุยังน้อย สำหรับคน Gen Z การเริ่มต้นออมและลงทุนอย่างมีวินัยและมีเป้าหมายที่ชัดเจนเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่ง การปล่อยให้เงินทำงานผ่านสินทรัพย์ต่างๆ จะช่วยสร้างรากฐานทางการเงินที่แข็งแกร่งและลดการพึ่งพิงรายได้จากงานประจำเพียงอย่างเดียว ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของการบรรลุอิสรภาพทางการเงินและเป้าหมายการเกษียณเร็วกว่ากำหนด

เสาหลักที่สอง คือ การปั้นอาชีพเสริมที่ยั่งยืน ไม่ว่าจะเป็นการทำงานอิสระ การทำธุรกิจเล็กๆ หรือการพัฒนาทักษะใหม่ๆ ที่เป็นที่ต้องการของตลาด อาชีพเสริมไม่เพียงแต่สร้างรายได้เพิ่มเติมในปัจจุบัน แต่ยังเป็นหลักประกันว่า แม้จะเข้าสู่วัยเกษียณแล้ว ก็ยังคงมีศักยภาพในการสร้างรายได้และไม่หยุดนิ่งที่จะเรียนรู้ ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิด “Un-retiring” ที่ผู้สูงวัยยังคงมีคุณค่าและสามารถทำงานในรูปแบบที่ยืดหยุ่นได้

ท้ายที่สุดแล้ว การรับมือกับสังคมสูงวัยอย่างมีประสิทธิภาพต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วน คนรุ่นใหม่ต้องเตรียมความพร้อมทางการเงินและทักษะตั้งแต่วัยทำงาน ขณะที่สังคมและองค์กรต้องเปิดใจและสร้างโอกาสให้ผู้สูงวัยได้ใช้ประสบการณ์และความสามารถของตนให้เป็นประโยชน์ การผสมผสานระหว่างการวางแผนของ Gen Z และประสบการณ์ของวัยเก๋า จะนำไปสู่สังคมที่ยั่งยืนและมั่นคงสำหรับคนทุกรุ่น

ก้าวต่อไปในการวางแผนการเงิน

การทำความเข้าใจแนวโน้มทางสังคมและเศรษฐกิจเป็นเพียงจุดเริ่มต้นของการสร้างความมั่นคงทางการเงิน การลงมือปฏิบัติและศึกษาหาความรู้เพิ่มเติมอย่างต่อเนื่องคือกุญแจสำคัญที่จะนำไปสู่เป้าหมายที่วางไว้ สำหรับผู้ที่สนใจอัปเดตข้อมูลข่าวสารด้านไลฟ์สไตล์ การเงิน การลงทุนยุคใหม่ และเทรนด์ต่างๆ เพื่อให้ก้าวทันโลกธุรกิจ สามารถ อ่านบทความเพิ่มเติม เพื่อค้นหาแรงบันดาลใจและแนวทางใหม่ๆ ในการวางแผนอนาคตของคุณ

About the Author

LnW Loon

Administrator

View All Posts