“ภาษีกระเป๋าเงินดิจิทัล” เริ่มใช้? สรรพากรแจงแล้ว

ประเด็นเรื่อง “ภาษีกระเป๋าเงินดิจิทัล” ได้รับความสนใจอย่างกว้างขวาง โดยเฉพาะในกลุ่มนักลงทุนสินทรัพย์ดิจิทัลและผู้ใช้งาน e-Wallet ทั่วไป อย่างไรก็ตาม ความเข้าใจในเรื่องนี้ยังคงมีความคลาดเคลื่อนอยู่มาก บทความนี้จะชี้แจงข้อเท็จจริงตามแนวทางของกรมสรรพากร เพื่อสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับหลักเกณฑ์ทางภาษีที่เกี่ยวข้องกับรายได้และผลประโยชน์ที่เกิดขึ้นในกระเป๋าเงินดิจิทัล

ประเด็นสำคัญที่ต้องทราบ

• ปัจจุบันยังไม่มีกฎหมายภาษีใหม่ที่เรียกว่า “ภาษีกระเป๋าเงินดิจิทัล” โดยเฉพาะ แต่เป็นการบังคับใช้กฎหมายภาษีเงินได้ที่มีอยู่เดิมกับผลกำไรที่เกิดจากสินทรัพย์ดิจิทัล
• กำไรที่เกิดจากการขาย, แลกเปลี่ยน, หรือใช้จ่ายสินทรัพย์ดิจิทัลในกระเป๋าเงินคริปโต (Crypto Wallet) ถือเป็นเงินได้พึงประเมินที่ต้องนำไปรวมคำนวณเพื่อเสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา
• กรมสรรพากรไม่ได้เก็บภาษีจากยอดเงินคงเหลือในกระเป๋าเงินอิเล็กทรอนิกส์ (e-Wallet) ทั่วไป เช่น TrueMoney Wallet แต่รายได้ที่รับผ่านช่องทางเหล่านี้ยังคงต้องเสียภาษีตามประเภทของเงินได้นั้นๆ
• มีการปรับปรุงหลักเกณฑ์การจัดเก็บภาษีสำหรับเงินได้จากสินทรัพย์ดิจิทัลในต่างประเทศ ซึ่งเกิดขึ้นตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2567 เป็นต้นไป และมีการนำเงินได้นั้นเข้ามาในประเทศไทย
• มีมาตรการผ่อนปรนทางภาษีบางประการสำหรับธุรกรรมสินทรัพย์ดิจิทัลที่ทำผ่านศูนย์ซื้อขาย (Exchange) ที่อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของ ก.ล.ต. เช่น การยกเว้นภาษีหัก ณ ที่จ่าย 15% และภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT)

กระแสข่าวเกี่ยวกับ “ภาษีกระเป๋าเงินดิจิทัล” สร้างความสับสนและคำถามมากมายว่ากฎเกณฑ์ใหม่นี้จะเริ่มใช้เมื่อใดและมีผลกระทบต่อใครบ้าง ข้อเท็จจริงคือ กรมสรรพากรยังไม่ได้ออกมาตรการภาษีประเภทใหม่สำหรับกระเป๋าเงินดิจิทัลโดยตรง แต่เป็นการยืนยันและชี้แจงแนวทางการบังคับใช้กฎหมายภาษีเงินได้ที่มีอยู่เดิมให้ครอบคลุมถึงผลประโยชน์ที่เกิดขึ้นจากสินทรัพย์ดิจิทัล ซึ่งมักถูกเก็บรักษาไว้ในกระเป๋าเงินดิจิทัลประเภทต่างๆ การทำความเข้าใจหลักการนี้จึงเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับผู้มีเงินได้จากช่องทางดังกล่าว เพื่อให้สามารถปฏิบัติหน้าที่ทางภาษีได้อย่างถูกต้อง

ความสำคัญของเรื่องนี้ทวีความรุนแรงขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงกฎเกณฑ์การเก็บภาษีเงินได้จากต่างประเทศ และการเผยแพร่ข้อมูลแนวปฏิบัติที่ชัดเจนยิ่งขึ้นจากกรมสรรพากร ทำให้ผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้อง ทั้งนักลงทุนรายย่อย, ผู้ประกอบอาชีพอิสระที่รับชำระเงินผ่านช่องทางดิจิทัล, และผู้ใช้งานทั่วไป จำเป็นต้องศึกษาและปรับตัวให้เข้ากับแนวทางภาษีปัจจุบัน เพื่อหลีกเลี่ยงปัญหาที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต

ความเข้าใจเบื้องต้นเกี่ยวกับ “ภาษีกระเป๋าเงินดิจิทัล”

คำว่า “ภาษีกระเป๋าเงินดิจิทัล” ที่ถูกพูดถึงในสื่อสังคมออนไลน์และข่าวสารต่างๆ มักหมายถึงแนวคิดการเก็บภาษีใน 2 รูปแบบที่แตกต่างกัน ซึ่งเป็นสาเหตุหลักของความสับสน:

1. การเก็บภาษีจากสินทรัพย์ดิจิทัลใน Crypto Wallet: รูปแบบนี้หมายถึงการนำกำไรหรือผลประโยชน์ที่เกิดจากสินทรัพย์ดิจิทัล เช่น คริปโทเคอร์เรนซี หรือโทเคนดิจิทัล ที่เก็บอยู่ในกระเป๋าเงินดิจิทัล (เช่น MetaMask, Binance, Bitkub) มาคำนวณเป็นเงินได้เพื่อเสียภาษี ซึ่งเป็นแนวทางที่กรมสรรพากรกำลังบังคับใช้อยู่ตามกฎหมายปัจจุบัน
2. การเก็บภาษีจากยอดเงินใน e-Wallet ทั่วไป: รูปแบบนี้เป็นความเข้าใจที่คลาดเคลื่อน โดยหลายคนกังวลว่าจะมีการเก็บภาษีโดยตรงจากยอดเงินคงเหลือ หรือยอดการรับ-โอนเงินในแอปพลิเคชันกระเป๋าเงินอิเล็กทรอนิกส์ (เช่น PromptPay, TrueMoney Wallet) ซึ่งในความเป็นจริงยังไม่มีกฎหมายภาษีในลักษณะดังกล่าว

หลักการสำคัญที่กรมสรรพากรยึดถือคือ การพิจารณาจากลักษณะของ “เงินได้” ไม่ใช่ช่องทางการรับเงิน หมายความว่า ไม่ว่ารายได้จะถูกรับผ่านบัญชีธนาคาร, e-Wallet, หรือ Crypto Wallet หากเข้าข่ายเป็นเงินได้พึงประเมินตามประมวลรัษฎากร ก็ต้องนำมารวมคำนวณเพื่อเสียภาษีตามปกติ

ดังนั้น สิ่งที่มีผลบังคับใช้จริงในปัจจุบันคือ ภาษีจากกำไรหรือผลประโยชน์ของสินทรัพย์ดิจิทัล ที่ถูกเก็บไว้ในกระเป๋าเงินดิจิทัล ไม่ใช่ภาษีที่จัดเก็บจากการถือครองกระเป๋าเงินหรือยอดเงินคงค้างในแอปพลิเคชันแต่อย่างใด

กฎหมายและหลักเกณฑ์ภาษีที่เกี่ยวข้องกับสินทรัพย์ดิจิทัล

การจัดเก็บภาษีจากสินทรัพย์ดิจิทัลในประเทศไทยมีรากฐานมาจากกฎหมายที่บังคับใช้มาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2561 โดยมีกฎหมายหลักสองฉบับเป็นกรอบในการกำกับดูแลและจัดเก็บภาษี

ประมวลรัษฎากรและ พ.ร.ก. สินทรัพย์ดิจิทัล

พระราชกำหนดการประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัล พ.ศ. 2561 และการแก้ไขประมวลรัษฎากร (ฉบับที่ 19) พ.ศ. 2561 เป็นเครื่องมือทางกฎหมายที่กำหนดให้สินทรัพย์ดิจิทัลอยู่ภายใต้การกำกับดูแลและมีภาระทางภาษี โดยกรมสรรพากรถือว่าสกุลเงินดิจิทัล (Cryptocurrency) และโทเคนดิจิทัล (Digital Token) เป็น “ทรัพย์สิน” ไม่ใช่ “เงินตรา” ตามคำนิยามของกฎหมายภาษี ดังนั้น ผลประโยชน์ที่เกิดขึ้นจากการถือครองหรือจำหน่ายทรัพย์สินเหล่านี้จึงถือเป็นเงินได้พึงประเมิน

รายได้จากสินทรัพย์ดิจิทัลถูกจัดประเภทไว้ในประมวลรัษฎากรดังนี้:

• มาตรา 40(4): เงินได้จากผลประโยชน์หรือส่วนแบ่งกำไรที่ได้รับจากโทเคนดิจิทัล
• มาตรา 40(8): เงินได้ประเภทอื่นๆ ซึ่งรวมถึงกำไรจากการขาย, แลกเปลี่ยน, โอนคริปโทเคอร์เรนซี หรือผลประโยชน์ที่ได้จากการขุด (Mining)

ประเภทของภาษีที่ต้องพิจารณา

เมื่อมีรายได้จากสินทรัพย์ดิจิทัลเกิดขึ้น จะมีภาษีที่เกี่ยวข้องหลักๆ 3 ประเภท:

1. ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา: กำไรที่เกิดขึ้นจากการจำหน่ายสินทรัพย์ดิจิทัลจะต้องนำไปรวมกับรายได้อื่นๆ เพื่อคำนวณภาษีตามอัตราก้าวหน้าตั้งแต่ 5% ถึง 35%
2. ภาษีหัก ณ ที่จ่าย 15%: เดิมทีกฎหมายกำหนดให้หักภาษี ณ ที่จ่าย 15% สำหรับเงินได้ตามมาตรา 40(4) อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันมีการผ่อนปรนสำหรับธุรกรรมที่ทำผ่านศูนย์ซื้อขายที่ได้รับอนุญาตจาก ก.ล.ต. โดยยังไม่จำเป็นต้องหักภาษี ณ ที่จ่าย เนื่องจากความซับซ้อนในการระบุตัวผู้รับเงินและจำนวนเงิน
3. ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT): มีการยกเว้น VAT สำหรับธุรกรรมการซื้อขายสินทรัพย์ดิจิทัลที่ดำเนินการผ่านศูนย์ซื้อขายที่อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของ ก.ล.ต. เพื่อสนับสนุนการพัฒนาของอุตสาหกรรม

สาเหตุที่ทำให้เกิดความเข้าใจผิดว่า “ภาษีเริ่มใช้แล้ว”

ข่าวพาดหัวในลักษณะ “ภาษีกระเป๋าเงินดิจิทัลเริ่มใช้” เกิดขึ้นจากพัฒนาการสำคัญหลายประการที่เกี่ยวข้องกับการตีความและบังคับใช้กฎหมายภาษีในช่วงที่ผ่านมา

การปรับเกณฑ์ภาษีเงินได้จากต่างประเทศ

จุดเปลี่ยนสำคัญคือการปรับหลักเกณฑ์การเก็บภาษีเงินได้จากต่างประเทศ เดิมทีการเสียภาษีขึ้นอยู่กับว่าเงินได้นั้นถูกนำเข้ามาในประเทศไทยในปีภาษีเดียวกับที่เกิดรายได้หรือไม่ แต่หลักเกณฑ์ใหม่ที่เริ่มมีผลบังคับใช้กับเงินได้ที่เกิดขึ้นตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2567 เป็นต้นไป กำหนดว่า หากมีการนำเงินได้จากต่างประเทศเข้ามาในประเทศไทย จะต้องนำมารวมคำนวณเพื่อเสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาในปีที่นำเข้านั้น

หลักเกณฑ์นี้ส่งผลโดยตรงต่อนักลงทุนที่เทรดคริปโทเคอร์เรนซีผ่านแพลตฟอร์มต่างประเทศและเก็บกำไรไว้ใน Wallet นอกประเทศ เมื่อพวกเขานำกำไรนั้นกลับเข้ามาในไทย ก็จะต้องเสียภาษีตามอัตราก้าวหน้า การเปลี่ยนแปลงนี้ทำให้สื่อหลายสำนักพาดหัวข่าวในเชิงว่ากฎหมายภาษีคริปโตเริ่มเข้มงวดขึ้น และทำให้เกิดความเข้าใจผิดลุกลามไปถึงเรื่อง “ภาษีกระเป๋าเงินดิจิทัล” โดยรวม

การชี้แจงแนวทางที่ชัดเจนขึ้นจากกรมสรรพากร

ในช่วงเวลาที่ผ่านมา กรมสรรพากรได้ให้ข้อมูลและชี้แจงแนวปฏิบัติทางภาษีเกี่ยวกับสินทรัพย์ดิจิทัลอย่างต่อเนื่อง ประกอบกับสถาบันการเงินและบริษัทที่ปรึกษาด้านภาษีได้สรุปและเผยแพร่คู่มือที่เข้าใจง่าย ทำให้ข้อมูลเหล่านี้ถูกกระจายออกไปในวงกว้าง พร้อมกับการใช้คำว่า “เงินดิจิทัล” และ “กระเป๋าเงินดิจิทัล” ซึ่งส่งผลให้สาธารณชนรับรู้ว่ามีการดำเนินการทางภาษีที่ชัดเจนและเป็นรูปธรรมมากขึ้น

ประเด็นสำคัญที่ถูกเผยแพร่ออกมาและสร้างความตื่นตัว ได้แก่:

• การขาย, แลกเปลี่ยน, หรือใช้จ่ายคริปโทฯ ถือเป็นการ “จำหน่ายทรัพย์สิน” ซึ่งหากมีกำไรเกิดขึ้น จะต้องนำส่วนต่างนั้นมาเสียภาษี
• กำไรถือเป็น “เงินได้” ที่เกิดขึ้นแล้ว ณ เวลาที่ทำธุรกรรมสำเร็จ แม้ว่าเงินนั้นจะยังคงอยู่ในรูปแบบของเหรียญดิจิทัลและยังไม่ได้ถูกถอนออกมาเป็นเงินบาทก็ตาม

คำอธิบายเหล่านี้ทำให้เกิดการตีความว่า แม้แต่การดำเนินการภายในกระเป๋าเงินดิจิทัลก็มีผลทางภาษี ซึ่งเป็นข้อมูลที่ถูกต้อง แต่ถูกนำไปพาดหัวในลักษณะที่สร้างความเข้าใจผิดว่ามีภาษีประเภทใหม่เกิดขึ้น

เงื่อนไขและช่วงเวลาที่ต้องเสียภาษีจากสินทรัพย์ดิจิทัล

เพื่อให้สามารถปฏิบัติตามกฎหมายภาษีได้อย่างถูกต้อง สิ่งสำคัญคือการทำความเข้าใจว่าเหตุการณ์ใดบ้างที่ถือเป็นการเกิดเงินได้ และจะรับรู้รายได้นั้นเมื่อใด

เหตุการณ์ที่ถือเป็น “เงินได้พึงประเมิน”

ตามแนวทางของกรมสรรพากร ภาระภาษีจะเกิดขึ้นเมื่อมีเหตุการณ์ดังต่อไปนี้:

• การขายเหรียญเป็นเงินบาทหรือเงินตราอื่น: เมื่อมีการขายสินทรัพย์ดิจิทัลและได้รับเงินสดกลับมา ส่วนต่างระหว่างราคาขายกับต้นทุนถือเป็นกำไรที่ต้องเสียภาษี
• การแลกเปลี่ยนเหรียญกับเหรียญอื่น: การนำเหรียญหนึ่งไปแลกเป็นอีกเหรียญหนึ่ง (เช่น BTC แลกเป็น ETH) ถือเป็นการจำหน่ายเหรียญแรก ณ วันที่แลกเปลี่ยน จะต้องมีการตีมูลค่าเป็นเงินบาทเพื่อคำนวณกำไรหรือขาดทุน
• การใช้เหรียญจ่ายค่าสินค้าหรือบริการ: การกระทำนี้มีสถานะเทียบเท่ากับการขายสินทรัพย์ดิจิทัลเพื่อนำเงินไปซื้อสินค้า/บริการ
• การได้รับเหรียญจากการขุด (Mining), Staking, Airdrop: เหรียญที่ได้รับมาเหล่านี้อาจยังไม่มีต้นทุน แต่เมื่อถูกนำไปจำหน่าย, แลกเปลี่ยน, หรือโอน ย่อมเกิดเป็นเงินได้ตามมูลค่า ณ เวลานั้น ซึ่งเข้าข่ายเงินได้ตามมาตรา 40(8)

หลักการรับรู้รายได้ทางภาษี

แนวคิดสำคัญที่กรมสรรพากรใช้คือ “เกณฑ์เงินได้เกิดขึ้นเมื่อใด ให้ถือเป็นเงินได้เมื่อนั้น” หมายความว่า ไม่จำเป็นต้องรอจนกว่าจะถอนเงินออกจากกระเป๋าเงินดิจิทัลเข้าสู่บัญชีธนาคาร

ตัวอย่างเช่น หากมีการขายคริปโทเคอร์เรนซีในกระเป๋าแล้วเกิดกำไร แม้ว่ากำไรนั้นจะยังอยู่ในรูปแบบของ Stablecoin หรือเงินบาทที่ค้างอยู่ในแพลตฟอร์ม ก็ถือว่าเป็นเงินได้ที่เกิดขึ้นแล้วในทางภาษี และต้องนำไปรวมคำนวณเพื่อยื่นแบบแสดงรายการภาษีสำหรับปีภาษีนั้นๆ

แนวทางการคำนวณกำไร-ขาดทุนเพื่อยื่นภาษี

การคำนวณกำไร-ขาดทุนอย่างถูกต้องเป็นหัวใจสำคัญของการยื่นภาษีสินทรัพย์ดิจิทัล ซึ่งมีหลักเกณฑ์ที่ชัดเจนกำหนดไว้

สูตรการคำนวณและวิธีคิดต้นทุน

กำไรทางภาษีคำนวณจากสูตร: กำไร = มูลค่าที่ได้รับจากการขาย/แลกเปลี่ยน – ต้นทุนที่แท้จริง

สำหรับวิธีการคำนวณต้นทุน กรมสรรพากรอนุญาตให้เลือกใช้วิธีใดวิธีหนึ่งระหว่าง:

• วิธีเข้าก่อน-ออกก่อน (FIFO – First-In, First-Out): สันนิษฐานว่าเหรียญที่ซื้อมาก่อนจะถูกขายออกไปก่อน
• วิธีต้นทุนถัวเฉลี่ยเคลื่อนที่ (Moving Average Cost): คำนวณต้นทุนเฉลี่ยของเหรียญทั้งหมดที่มีอยู่ทุกครั้งที่มีการซื้อเพิ่ม

เมื่อเลือกใช้วิธีใดแล้ว จะต้องใช้วิธีนั้นอย่างต่อเนื่องตลอดทั้งปีภาษีเพื่อความเป็นมาตรฐานในการคำนวณ

การหักลบผลขาดทุน

ข่าวดีสำหรับนักลงทุนคือ ผลขาดทุนจากการจำหน่ายสินทรัพย์ดิจิทัลสามารถนำมาหักลบกับกำไรที่เกิดขึ้นในปีภาษีเดียวกันได้ อย่างไรก็ตาม มีเงื่อนไขสำคัญว่าธุรกรรมทั้งฝั่งกำไรและขาดทุนจะต้องเกิดขึ้นผ่านศูนย์ซื้อขายสินทรัพย์ดิจิทัลที่อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของ ก.ล.ต. เท่านั้น จึงจะสามารถนำมาหักกลบกันได้

เมื่อคำนวณกำไรสุทธิจากสินทรัพย์ดิจิทัลได้แล้ว จะต้องนำยอดดังกล่าวไปรวมกับเงินได้ประเภทอื่นๆ และยื่นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาตามปกติ

บทสรุปสถานะล่าสุดของภาษีที่เกี่ยวข้องกับกระเป๋าเงินดิจิทัล

โดยสรุปแล้ว สถานะของ “ภาษีกระเป๋าเงินดิจิทัล” ณ ปัจจุบัน สามารถอธิบายได้ดังนี้:

• ไม่มีภาษีประเภทใหม่: ยังไม่มีการออกกฎหมายภาษีใหม่ที่ชื่อว่า “ภาษีกระเป๋าเงินดิจิทัล” และไม่มีการเก็บภาษีจากยอดเงินคงเหลือใน e-Wallet โดยตรง
• การบังคับใช้กฎหมายเดิม: สิ่งที่เกิดขึ้นคือการบังคับใช้ประมวลรัษฎากรที่มีอยู่เดิมกับ “สินทรัพย์ดิจิทัล” ซึ่งถูกมองว่าเป็นทรัพย์สินที่สร้างเงินได้ เมื่อมีการขาย, แลกเปลี่ยน, หรือใช้จ่ายจนเกิดกำไร จะต้องนำกำไรนั้นมารวมคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา
• จุดยืนของกรมสรรพากร: กรมสรรพากรได้ชี้แจงอย่างชัดเจนว่าภาระภาษีขึ้นอยู่กับ “ลักษณะของเงินได้” ไม่ใช่ “ช่องทางการรับเงิน” ดังนั้น ไม่ว่าจะรับรายได้ผ่านช่องทางใด หากเป็นเงินได้พึงประเมินก็ต้องเสียภาษีตามกฎหมาย
• มาตรการผ่อนปรน: เพื่อสนับสนุนอุตสาหกรรม ยังคงมีมาตรการผ่อนปรนสำหรับธุรกรรมที่ทำผ่าน Exchange ที่กำกับโดย ก.ล.ต. เช่น การยกเว้นภาษีหัก ณ ที่จ่าย 15% และการยกเว้น VAT

การทำความเข้าใจข้อเท็จจริงเหล่านี้จะช่วยให้ผู้เสียภาษีสามารถวางแผนและจัดการภาระภาษีของตนเองที่เกี่ยวข้องกับสินทรัพย์ดิจิทัลได้อย่างถูกต้องและสอดคล้องกับแนวทางของภาครัฐ

สำหรับผู้ที่ต้องการติดตามข่าวสารล่าสุดและบทวิเคราะห์เชิงลึกเกี่ยวกับเทคโนโลยีการเงินและเทรนด์การลงทุน สามารถ อ่านบทความเพิ่มเติม ได้ที่ RANKING5 แหล่งข้อมูลที่จะช่วยให้คุณก้าวทันโลกธุรกิจยุคใหม่

About the Author

LnW Loon

Administrator

View All Posts